Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

vang

Etymologische (standaard)werken

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

vang znw. m., mnl. vanc m. ‘vangst’, Kiliaen vangh, vanck ‘het grijpen; val, strik; vlezig deel aan dij van het rund’, os. ohd. fang, ofri. fang, feng ‘het grijpen, aandeel’, oe. feng ‘greep, buit’, on. fang o. ‘greep, vangst’, fengr m. ‘buit’ < germ. *fanga, *fangi, verbaalnomen bij vangen.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

vang znw. In alle bett. bij vangen. Mnl. vanc (gh) m. = “vangst”, Kil. vangh, vanck = “het grijpen; val, strik; vleezig deel aan de dij van een rund”. Ohd. os. fang m. (o.) reeds in samenstt. als ana-fang “het aanvatten, aanvang”, ofri. fang, feng m., vooral in samenst., = “het grijpen, wat iemand krijgt, portie”; ags. feng m. = “greep, buit”, verder veel in samenst., on. fengr m. = “buit”, fang o. = “greep, vangst”.

Idioomwoordenboeken

F.A. Stoett (1923-1925), Nederlandsche Spreekwoorden, Spreekwijzen, Uitdrukkingen en Gezegden, drie delen, 4e druk, Zutphen

1533. De molen is (loopt of staat) door den vang,

d.w.z. de zaken zijn in de war; ook: het scheelt hem in het hoofd, hij maalt. ‘De vang (klem) dient om den molen te doen stilstaan; wordt deze niet in tijds vastgezet, dan is er naderhand geen houden aan den molen: hij maalt zich in den brand, of zijne wieken en zijn raderwerk worden kort en klein geslagen’ (Harrebomée II, 94 b). Vgl. De Brune Bank. II, 430: Al zijn reden is met hem, ghelijck een molen, door de vanck gheloopen. Voor de 18de eeuw vergelijke men Tuinman I, 227; 271 en Sewel, 833: De moolen loopt door de vang (alles loopt in 't wild), every thing is done in a hurry, all things are in confusion; V. Janus, II, 271; Ndl. Wdb. IX, 1023; Jord. 122; De Amsterdammer, 31 Dec. 1921, p. 1: Want de molen van deze wereld zou door de vang loopen, indien de vaart van het eigenbelang niet gestuit werd door de tegenkracht van de gemeenschapsidee. Zie ook Boekenoogen, 1106; De Vries, 102; Joos, 82 en 92: Als de molen door de prang staat = als het te laat is; Waasch Idiot. 836: Zijn meulen is deur de vang geloopen, zijne zaken loopen verkeerd; Antw. Idiot. 996: De meulen is deur de prang, er is geen verhelpen meer aan; oostfri.: de mölen is dör de fange; fri. de mounle is (of giet) troch de fang. In West-Vlaanderen: door de vange zijn, dronken zijn (De Bo, 1238).

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut