Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

vaat - (eetgerei dat afgewassen moet worden)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

vaat zn. ‘eetgerei dat afgewassen moet worden’
Mnl. dat si sere duaen hare nappe, hare potte ende hare andre uate ‘dat ze hun drinkbekers, hun potten en het andere vaatwerk zeer goed wassen’ [1291-1300; VMNW]; nnl. Vāōt wa(a)sse (Neder-Betuws) “borden en schotels wasschen” [1883; iWNT], Toen ... Naatje beneden de vaat ... had omgewasschen [1909; Groene Amsterdammer], dat 't zoogenaamde “vaat-wasschen” eveneens de schoonheid der handen bevordert [1911; Groene Amsterdammer], om de vaat mee af te drogen [1923; iWNT].
Verkorting van het meervoud vaten van → vat 1 in de betekenis ‘potten, pannen, eetgerei e.d.’. De meervoudige verbindingen (de) vaten wassen en (de) vaten doen (WNT) kwam nog tot in de 20e eeuw voor. De korte vorm vaat- is ouder in samenstellingen als vaatdoek ‘doek om de vaat mee te drogen’ (vnnl. Nat als een vaet dŭeck [1552; iWNT]), vaatwater ‘zeepsop om de vaat in te wassen’ [1710; iWNT], vaatwerk ‘tafel- en keukengerei, servies’ [1801; iWNT] ouder met de betekenis ‘tobben, tonnen, vaten’ [1678; iWNT]), vaatkwast ‘kwast voor het schoonmaken van de vaat’ [1924; Van Dale]. Deze samenstellingen zullen de vorming van een simplex vaat zeker hebben geholpen.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

vaat* [borden e.d. die afgewassen moeten worden] {1901-1925} het later als collectief opgevat middelnederlands vaet, het mv. van vat2.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

vaat ‘borden e.d. die afgewassen moeten worden’ -> Sranantongo fât ‘borden e.d. die afgewassen moeten worden’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

vaat* borden e.d. die afgewassen moeten worden 1914 [WNT]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut