Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

urgent - (dringend)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

urgent bn. ‘dringend’
Vnnl. urgent ‘dringend, spoedeisend’ in dese nootsake vrgent ‘deze dringende noodzaak’ [1562; WNT], in sijn urgenten noot [1619; WNT]; nnl. urgent ‘dringend’ in urgente aangelegenheden [1843; WNT], Is het wel heel urgent? ... ik heb geen tijd! [1918; WNT], sociaal urgent ... is het verkrottingsprobleem [1962; WNT Aanv. verkrotten II].
Ontleend via Frans urgent ‘dringend’ [1340; TLF] aan Latijn urgēns (genitief urgentis) ‘dringend, aandringend’, het teg.deelw. van urgēre ‘aandringen, dringen, drukken’.
Latijn urgēre wordt meestal herleid tot een ablautvorm van de wortel pie. *ureg- ‘een spoor volgen’ (LIV 697) van → wreken. Volgens De Vaan (2008) is afleiding van de wortel *uerǵh- ‘dichtbinden’ van wurgen waarschijnlijker.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

urgent [dringend] {1562} < frans urgent < latijn urgens (2e nv. urgentis) [drukkend, nijpend], teg. deelw. van urgēre [dringen, benauwen].

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Aarts (2017), Etymologisch Dictionairke vaan ’t Mestreechs, Maastricht

urgent (bn.) dringend; Nuinederlands urgent <1562> < Frans urgent.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

urgent (Frans urgent)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

urgent ‘dringend’ -> Duits dialect urschent, urschend, urgent, urgend ‘meteen’; Indonesisch urgén ‘dringend’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

urgent dringend 1562 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut