Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

uitheems - (buitenlands; ongewoon)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

uitheems bn. ‘buitenlands; ongewoon’
Mnl. Een wtheems man ‘een vreemdeling, een man van buiten de stad’ [1246; MNW], van vthemschen liiden ‘van lieden van buiten de stad’ [1287; VMNW], uuthemschen lakenen ‘uitheemse lakens, lakens die niet hier geproduceerd zijn’ [1549-81; MNW].
Afgeleid met bijvoeglijke -s van → uit en → heem ‘verblijfplaats’.
Zie ook het jongere antoniem → inheems.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

uitheems* [buitenlands] {uteheemsch <1246>} middelnederduits uthemisch [uitheems, afwezig], gevormd van ute [uit] + heem2.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

uitheems bnw., mnl. uutheemsc, mnd. uthēmisch ‘uitheems, afwezig’, is gevormd van het woord heem, waarvoor zie: heemraad.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

uitheemsch bnw. Kil. wt-heymsch, mnl. uutheemsc. = mnd. ût-hêmisch “uitheemsch, afwezig”. Voor heem zie heemraad.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

uitheems b.nw.
Vreemd, buitelands, eksoties.
Uit Ndl. uitheems (Mnl. uteheemsch), 'n samestellende afleiding met -s van uit en heem 'woonplek'. 'n Wisselvorm van heem is heim, wat voorkom in heimwee.

S.P.E. Boshoff en G.S. Nienaber (1967), Afrikaanse etimologieë, Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

uitheems: buitelands, uitlands, vreemd; Ndl. uitheems(ch), Mnl. uutheemsc, by Kil wt-heymsch, Mned. uthēmisch, “afwesig; uitheems”, oor Ndl. heems(ch) v. heemraad.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

uitheems* buitenlands 1246 [MNW]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut