Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

twintig - (20)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

twintig telw. ‘20’
Mnl. twintech, twintich in tuintech daghen ‘20 dagen’ [1236; VMNW], tvintich pont ‘20 pond’ [1280; VMNW].
Gevormd bij de oude mannelijke vorm twen(e) van het telwoord → twee met het tot achtervoegsel geworden → -tig, waarmee de tientallen van twintig tot negentig zijn gevormd. De -i- uit -e- is een westelijke klankontwikkeling voor -n- plus medeklinker, zoals ook in → sint en → verminken.
Os. twēntig (mnd. twintich); ohd. zweinzug (nhd. zwanzig); ofri. twintich (nfri. tweintich); oe. twēntig (ne. twenty); on. tuttugu (nijsl. tuttugu); < pgm. *twaina-tigu-.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

twintig* [telwoord] {tujntech 1236, twintecg 1201-1250} oudfries twintich, oudsaksisch, oudengels twēntig, oudhoogduits zweinzug, oudnoors tuttugu, gotisch twai tigjus; van een vorm van twee + -tig [tiental].

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

twintig telw., mnl. twintich, os. twēntig, ohd. zweinzug (nhd. zwanzig), ofri. twintich is samengesteld uit nom-pl. germ. *twai-na (vgl. ohd. zwene) + -tig. — Oe. twē̆ntig (north. twægentig) heeft als 1ste lid twē̆gen (Horn Sprachkörper 1923, 106-7) en dus te vergelijken met de onder twijg genoemde woorden.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

twintig telw., mnl. twintich. = ohd. zweinzug (nhd. zwanzig), os. twêntig, ofri. twintig, ags. twē̆ntig (eng. twenty) “twintig”. Voor ’t tweede lid zie -tig, het eerste is de bij twee vermelde m. vorm ohd. zwêne enz.: opvallend is de ê van ohd. zwêne, die wel aan invloed van ’t verlorene *zwê = got. twai wordt toegeschreven, ’t On. heeft voor “20” tottugu (zie twee), ’t Got. twai tigjus.

C.B. van Haeringen (1936), Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Supplement, Den Haag

twintig. Drukfout in de 3e regel: “enz.” lees: “eng.”. — Men mag het eerste lid van ags. twē̌ntig als verkort uit twêgen (zie bij twee) opvatten (Horn Sprachk.2 106), gelijk blijkbaar in het art. geschiedt; er is dan geen reden om met Girvan Ags. Hb. § 335 Aanm. in north. twæ̂gentig een analogieformatie te zien.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

twintig telw., Mnl. twintich, Os. twêntig + Ohd. zweinzug (Mhd. zweinzec, Nhd. zwanzig), Ags. twentig (Eng. twenty), Ofri. twintig, On. tuttugu (Zw. tjugo, De. tyve), Go. twai tigjus: het eerste lid is het mann. van twee (z.d.w.); z. ook dertig.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2007), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Supplement, Stellenbosch

twintig telw.
Twee maal tien.
Uit Ndl. twintig (Mnl. twintich, twentig, twintech), gevorm van 'n vorm van twee en die agterv. -tig 'tiental'.

Thematische woordenboeken

T. Pluim (1911), Keur van Nederlandsche woordafleidingen, Purmerend

Twintig (Os. twentig), letterlijk: twee-tientallen; tig beantwoordt aan ’t Got. tigus = tiental, verwant met tien (Got. taihun, Idg. dekm, Gr. deka).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

twintig ‘telwoord’ -> Negerhollands twentig, twintig ‘telwoord’; Berbice-Nederlands twentiki ‘telwoord’; Sranantongo twintig ‘telwoord’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

twintig* telwoord 1236 [CG I1, 25]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut