Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

tule - (weefsel)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

tule zn. ‘fijn weefsel’
Nnl. Tule ‘fijn geweven stof’ [1807; iWNT], ook tulle als in tullefabriek [1819; iWNT].
Ontleend aan Frans tulle ‘fijn geweven stof’ [1765; FEW], genoemd naar de Franse stad Tulle (in het departement Corrèze), waar deze stof gefabriceerd zou zijn, al wordt betwijfeld of deze stad bij de fabricage wel een rol van betekenis gespeeld heeft. De plaatsnaam Tulle gaat terug op de naam Tutela van een ter plaatse vereerde godin, ontleend aan Latijn tūtēla ‘hoede, bescherming’, een afleiding van het bn. tūtus ‘beschermd, veilig’, oorspr. het verl.deelw. van tuērī ‘beschermen, bewaren’.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

tule1 [weefsel] {1807} < frans tulle, naar de voornaamste stad in het Franse departement Corrèze Tulle.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

tule znw. v. ‘doorzichtig gazen weefsel’, nnl. < fra. tulle, genoemd naar de stad Tulle (Corrèze) van waar deze stof het eerst verhandeld werd.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

tule znw. Nnl. uit fr. tulle: genoemd naar een stad in Z.W. Frankrijk. Ook elders ontleend.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

tule v., uit Fr. tulle, naar de stad Tulle (Corrèze).

Thematische woordenboeken

E. Sanders (1995), Geoniemenwoordenboek, Amsterdam

Wanneer Hildebrand in de Camera Obscura kennismaakt met de schatrijke Henriëtte Kegge, draagt zij een ‘weelderig négligé van wit batist en kronkelige tule’. Tule, vroeger ook wel tulle, is een zeer licht, open weefsel met zeshoekige mazen. Het wordt gebruikt voor vitrage en als ondergrond voor kant. Iets dergelijks schijnt in Frankrijk al in de 11de eeuw te zijn vervaardigd, maar de moderne naam dateert pas uit de 17de eeuw. De stof is genoemd naar een Frans stadje waar hij werd gemaakt: Tulle, in het departement Corrèze, aan de westzijde van het Centraal Massief.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

tule ‘weefsel’ -> Indonesisch télé, tulé ‘weefsel’; Menadonees tile ‘weefsel’.

Dateringen of neologismen

Nicoline van der Sijs (2015-heden), Jaarwoordenzoeker ‘Een woord uit elk jaar 1800-heden’, zie ook bij Onze Taal

tule [doorzichtig garenweefsel] (1802). Lange tijd is gedacht dat de Nederlanders tijdens de Franse tijd (1795-1813) uit afkeer van de bezetter slechts weinig leenwoorden overnamen, maar inmiddels weten we wel beter. De Fransen hebben op allerlei terreinen vernieuwingen gebracht, en daarmee is een stortvloed aan Franse woorden het Nederlands binnengedrongen. Op het gebied van de mode was dat bijvoorbeeld coiffeur, dat in 1802 voor het eerst in een Nederlandse tekst werd aangetroffen. Andere termen op het gebied van de mode die we in deze periode uit het Frans hebben overgenomen, zijn kostuum, mannequin, coiffeur, fournituren en pantalon.

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

tule weefsel 1807 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut