Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

treurspel - (tragedie)

Etymologische (standaard)werken

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

blijspel znw.o. In de 17. eeuw opgekomen naast ’t iets oudere treurspel.

Thematische woordenboeken

T. Pluim (1922), Wetenswaardig allerlei: bijdragen tot algemeene kennis voor studeerenden bijeenverzameld door T. Pluim, Groningen

Tragedie (Gr.: tragodia = boksgezang, van tragos = bok en oodè = gezang; bij ons “treurspel”). Bij het offeren van een bok (waarschijnlijk als verwoester der wijngaarden) werden bij de Grieken klaagliederen over het leed van Bacchus, den wijngod, gezongen, die langzamerhand een dramatischen vorm verkregen en zoo den naam gaven aan de tragedie.
Dit soort van tooneelspel (z. d. w.) toont ons een strijd, door schuld veroorzaakt en onder lijden gedragen; het brengt een weemoedigen, treurigen indruk te weeg (vandaar de naam), die medelijden en afschrik inboezemt. Het geeft ons een mensch te aanschouwen, die ongelukkig is door het mislukken van een pogen, dat menschelijke krachten te boven gaat. “Als de mensch, zijns ondanks meegesleept door zijn hartstochten (heerschzucht, hoogmoed, gouddorst, enz.), in verzet komt met de zedelijke wereldorde en plannen koestert, die hij niet straffeloos verwezenlijken kan, juist omdat hij mensch moet blijven, omdat een hoogere macht (vaak die der omstandigheden, maar meestal God of een godheid) hem tegenwerkt, dan is hij een tragisch karakter. Hij wekt ons tragisch medelijden op, wij voelen sympathie voor den held der tragedie, maar wij sidderen tevens, omdat wij met zekerheid zijn ondergang tegemoet zien: wij gevoelen reeds vooraf, dat zijn hartstocht hem tot een daad zal verleiden, die hem te gronde moet richten, omdat de eeuwige gerechtigheid zich niet ongestraft laat bespotten. Dit tragische nu in het karakter van den held vormt den grondtrek van de tragedie.”

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

treurspel* tragedie 1584 [WNT]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut