Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

tournedos - (vleesgerecht)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

tournedos zn. ‘vleesgerecht’
Nnl. tournedos ‘biefstuk van de haas’ in (in een menu) Tournedos à l'Arlésienne [1889; Groene Amsterdammer].
Ontleend aan Frans tournedos ‘haasbiefstuk’ [1864; Rey], eerder al in de vorm torne-dos ‘het keren van de rug’ [1594; TLF], gevormd met tourner ‘draaien, van richting veranderen’, zie → toer, en dos ‘rug’, zie → dossier.
Het woord wordt door Littré, die het als eerste noemt, verklaard uit het feit dat ossenhaas direct na het braden moet worden getrancheerd, hetgeen vroeger volgens de etiquette achter de ruggen van tafelgasten moest gebeuren, terwijl de rest van de schotel op tafel werd geserveerd. Deze verklaring is twijfelachtig.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

tournedos [biefstuk van de haas] {1901-1925} < frans tournedos, van tourner [draaien] (vgl. tour) + dos [rug] (vgl. dossier); het woord is wel verklaard uit het feit dat vroeger bij diners de schotels eerst op tafel werden getoond, maar de ossenhaas, die snel na het braden gesneden moet worden, direct in plakken werd geserveerd, uiteraard van achter de ruggen der gasten.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

tournedos biefstuk van de haas 1912 [KKU] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut