Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

toestand - (situatie)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

toestand zn. ‘situatie’
Mnl. tostant ‘instemming, overeenstemming’ [1477; Teuth.], toestant ‘bijstand’ [1481; MNW]; vnnl. vande jegenwoordige toestant vande saecken in Europa [1625; iWNT verzorgen].
Afgeleid van toestaen ‘erbij komen, helpen’ als in es ... toe gestaen ‘is erbij gekomen’ [1340-60; MNW-R], ook tostaen ‘toegeven, toestemmen’ [1477; Teuth.] en toestaen ‘bijstaan’ [1482-1501; MNHWS], gevormd uit → toe en → staan. Mogelijk is de betekenis ‘situatie’ tot stand gekomen onder invloed van Duits Zustand ‘stand, situatie’ [1592; Grimm], een afleiding, met eigen abstracte betekenis, van zustehen ‘toekomen, passen’.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

toestand [gesteldheid] {1648} < hoogduits Zustand.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

toestand znw. m., in de 19de eeuw overgenomen in de tegenwoordige bet. < nhd. zustand. Het mnl. toestant betekent ‘ondersteuning; toestemming’.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

toestand znw., in de tegenw. bet. nog niet bij Kil. Misschien evenals de. tilstand, zw. tillstånd naar nhd. zustand m.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

toestand ‘gesteldheid’ (Duits Zustand)

T. Pluim (1911), Keur van Nederlandsche woordafleidingen, Purmerend

Toestand, van toe-staan: het staat er zoo toe, het is aldus gelegen.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

toestand gesteldheid 1648 [WNT] <Duits

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut