Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

tarra - (verschil tussen bruto en netto)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

tarra zn. ‘verschil tussen bruto en netto’
Vnnl. tarra, tara, tarre ‘aftrek van gewicht der verpakking’ in den tarra afgetrocken blyft ... [1574; De Bruijn-van der Helm 1992], tarra vort canefas vande sacken ‘aftrek voor het gewicht van het canvas van de zakken’ [1585; De Bruijn-van der Helm 1992]; nnl. tarra ‘gewicht der emballage’ in de tarra der fust, waarin de thee werd afgescheept [1743; WNT].
Ontleend aan Italiaans tara ‘aftrek van gewicht’ [1442; DELI], ontleend aan Arabisch ṭarḥ ‘aftrek’, behorend bij het werkwoord ṭaraḥa ‘van zich afwerpen’.
Lit.: Philippa 1991

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

tarra [verschil tussen bruto- en nettogewicht] {1590} < italiaans tara < arabisch ṭarīḥ, mv. ṭarḥā [wat op de grond is gegooid, weggeworpen], bij het ww. ṭaraḥa [hij wierp neer, weg] (vgl. matras, tarok). Het woord was al eerder geleend als tarre {1485} < frans tarre.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

tarra znw. v., reeds laat-mnl. tarre < ital. tara < arab. ṭarḥ ‘aftrek’ van het ww. ṭaraḥa ‘wegwerpen, verwijderen, aftrekken’ (Lokotsch 1927 Nr. 2024).

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

tarra znw., laat-mnl. tarre v. Internationaal woord. Bij ons uit it. tara > arab. tarḥa (van ’t ww. taraḥa “rejeter”).

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

tarra s.nw.
Verskil tussen bruto- en nettogewig.
Uit Ndl. tarra (Mnl. tarre).
Ndl. tarra uit It. tara, terwyl Mnl. tarre uit Fr. tare (1318). Sowel It. tara as Fr. tare uit Arabies tarik, mv. tarha 'wat op die grond gegooi, weggegooi is'.
D. Tara, Eng. tare.

S.P.E. Boshoff en G.S. Nienaber (1967), Afrikaanse etimologieë, Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

tarra: versk. tussen bruto gewig (waarby verpakking en voertuig) en netto gewig (v. artikel); Ndl. tarra (Lmnl. tarre), soos Eng. tare, uit It. tara uit Arab. tarha, “wat verwyder word” (ww. taraha, “verwyder, verwerp”).

N. van der Sijs (bezorger) (2003), Uit Oost en West. Verklaring van 1000 woorden uit Nederlands-Indië van P.J. Veth (1889), met aanvullingen van H. Kern en F.P.H. Prick van Wely (1910), Amsterdam. Gebaseerd op: Uit Oost en West. Verklaring van eenige uitheemsche woorden van P.J. Veth uit 1889, recensie van het werk van Veth door H. Kern in De Indische Gids van 1889, en ‘Etymologisch aanhangsel’ (p. 297-350) uit het Viertalig aanvullend Hulpwoordenboek voor Groot-Nederland van Prick van Wely uit 1910

tarra [verpakkingsgewicht]. Men schrijft thans gewoonlijk tarra, en het is ook alleen in die vorm dat het woord voorkomt in de Woordenlijst van De Vries en Te Winkel. Weiland behandelt het op tara, de gewone vorm van het woord in het Italiaans, Spaans en Portugees. In de vorm tare vindt men het ook in het Frans en Engels. Wij hebben het woord, als zovele andere in de handelstaal, waarschijnlijk van de Italianen ontvangen. Het betekent, gelijk men weet, het verschil tussen bruto en netto gewicht of maat, met andere woorden: wat voor emballage moet worden afgetrokken.

De oorsprong van dit woord was aan prof. Dozy nog onbekend toen hij zijn Oosterlingen schreef. Hij zegt in de Voorrede: ‘het woord tara of tarra kan Arabisch zijn, maar het is mij nog niet gebleken dat de Arabieren het in die zin gebruikten.’ Maar in het twee jaar later verschenen Glossaire des mots espagnols et portugais dérivés de l’Arabe heeft alle twijfel omtrent de Arabische oorsprong opgehouden. Het Arabische woord is tarha, van de wortel taraha, die de betekenis heeft van ‘verwerpen’, en tarha is dus het deel van de koopwaren dat men verwerpt, niet meerekent, bij de prijsberekening aftrekt, te weten de balen, kisten, vaten, enz., waarin de goederen gepakt zijn.

Er bestaat in het Arabisch nog een synoniem woord merma, dat ook in het Spaans is overgegaan. Ook dit merma betekent letterlijk het ‘verworpene’ en bevestigt de juistheid van de verklaring van tarra. De beide woorden helderen elkaar op, zoals door Dozy in het Glossaire, p. 313, in het licht wordt gesteld. [V]

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

tarra (Italiaans tara)
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

tarra verschil tussen bruto- en nettogewicht 1590 [WNT] <Italiaans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal