Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

succes - (welslagen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

succes zn. ‘welslagen’
Vnnl. succes eerst neutraal ‘wijze waarop iets verloopt, uitslag’ in Verhael van het succes der eerste voyagie, der Compagnie na Indien [1608; Van Meteren], quaet succes ‘slecht verloop, slechte afloop’ [1633; WNT], goed succes [1679; WNT trits I], dan ook ‘gunstig verloop, positieve afloop’ in voor het succes te bidden [1690; WNT], zonder succes [1694; WNT]; nnl. succes ‘positieve ontvangst’ in (van een lezing) het buitengewone succes [1832; WNT], ook nog wel neutraal ‘uitslag, afloop’ in een heilrijk succes [1840; WNT], ‘gunstige uitslag’ in niet zonder succes [1841; WNT].
Ontleend aan Frans succès, ouder succes ‘overwinning’ [1646; TLF], ‘goede afloop’ [1631; TLF], eerder al ‘wijze waarop iets verloopt’ [1530; TLF]. Frans succès is ontleend aan Latijn successus ‘vooruitgang, opeenvolging, goede uitkomst’, een afleiding van het ww. succēdere ‘komen na, volgen, opvolgen’; dat ww. is gevormd uit → sub- ‘onder, bij, naast’ en cēdere ‘gaan’, zie → antecedent.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

succes [welslagen] {1619 als ‘afloop’; de huidige betekenis 1690} < frans succès < latijn successus, verl. deelw. van succedere (vgl. successie).

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

succes znw. o., sedert begin der 17de eeuw < fra. succès < lat. successus.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

succes znw. o., nog niet bij Kil. Uit fr. succès (< lat. successus). Ook elders ontleend.

C.B. van Haeringen (1936), Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Supplement, Den Haag

succes, reeds begin 17e eeuw.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

succes (Frans succès)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

succes ‘welslagen’ -> Indonesisch suksés ‘welslagen; succesrijk’; Minangkabaus sukses ‘welslagen’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

succes welslagen 1690 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut