Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

strategie - (kunst van oorlogvoering, beleid)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

strateeg zn. ‘kundig veldheer; kundig politicus’
Nnl. strateeg ‘kundig veldheer’ in aan de schriften van Rome's en Griekenland's strategen ontleend [1861-67; WNT], ‘kundig politicus of beleidsmaker’ in strategen en publicisten [1871; WNT waarheid], ook als tweede lid, bijv. in Hij is de concert-strateeg en voert de briefwisseling [1877; Leeuwarder Courant].
Ontleend aan Frans stratège ‘militair bevelhebber, veldheer’ [1721; TLF], ontleend aan Grieks stratēgós ‘militair bevelhebber, veldheer’, gevormd met het achterv. -ágos ‘leider’ van ágein ‘voeren’, zie → ageren, bij stratós ‘leger’.
strategie zn. ‘kunst van oorlogvoering’. Nnl. strategie ‘de legerbesturing, krijgskunst; kunst om een leger, een vloot of de voordeligste stelling te doen innemen, en de geschiktste wendingen te doen maken’ in de strategie, mitsgaders de taktiek der onderscheidene wapenen [1824; Weiland], ‘(plan van) aanpak, methode volgens welke men te werk zal gaan’ in een eigenaardige haast wetenschappelijke strategie spreidde hij in die redevoeringen ten toon [1900; WNT]. Ontleend aan Frans stratégie ‘kunst van oorlogvoering’ [1803; Rey], eerder al ‘militair gezag van een provincie’ [1562; Rey], via keizerlijk Latijn strategia ‘district (onder militair toezicht)’ ontleend aan Grieks stratēgíā, letterlijk ‘veldheerkunst’, vandaar ‘bevelhebberschap, (opper)commando’, afgeleid van stratēgós.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

strategie [kunst van oorlogvoering, beleid] {1897} < frans stratégie [idem] < latijn strategia [district (onder militair toezicht)] < grieks stratègia [bevelhebberschap, strategie], van stratègos (vgl. strateeg).

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

strategie (Frans stratégie)

T. Pluim (1922), Wetenswaardig allerlei: bijdragen tot algemeene kennis voor studeerenden bijeenverzameld door T. Pluim, Groningen

Strategie (Gr. stratos = leger, agein = leiden; dus veldheerskunst). De taak der strategie bestaat in het ontwerpen van het oorlogsplan, het vaststellen van den opmarsch van het leger en het leiden der operaties (bewegingen). Zij tracht naar die ontworpen plannen zoowel de kleinere ontmoetingen als het beslissende hoofdgevecht zoo gunstig mogelijk uit te lokken en na elk gevecht weer een nieuw plan te ontwerpen, dat rekening houdt met de gewijzigde omstandigheden. Wat echter het uitvoeren der plannen zelf betreft, dus het aanrukken, de schermutselingen, den slag, enz., behoort tot de tactiek (z. d. w.). De hedendaagsche strategie tracht zoo spoedig mogelijk de geheele vijandelijke macht te vernietigen: zij wil er zoo snel als ’t kan op aanrukken of een beslissing uitlokken. De kunst der strategie bestaat vooral in het rechttijdig vereenigen van de gescheiden deelen bij het begin van den beslissenden slag: “Gescheiden marcheeren, vereenigd aanvallen.”
Om op de hoogte van het vijandelijke leger en zijn bewegingen te blijven, organiseert de strategie een vertrouwbaren inlichtingsdienst, en zorgt, dat aan het leger al het noodige kan worden toegevoerd, m. a. w. dat de verbinding met de operatie-basis (het versterkte punt van uitval) behouden blijft.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

strategie ‘kunst van oorlogvoering; beleid’ -> Indonesisch stratégi ‘kunst van oorlogvoering; beleid’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

strategie kunst van oorlogvoering, beleid 1872 [GVD] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut