Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

stoop - (vloeistofmaat)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

stoop* [vloeistofmaat] {in gelatiniseerde vorm stopus 1227, stope, stoop [kruik, drinkschaal] 1236} oudsaksisch stoppo, oudengels stoppa [emmer], oudengels steap [beker], oudhoogduits stouf [beker], oudnoors staup [knoertige klomp, beker]; verwant met stoof2 [wortelstronk], stobbe; bij het begrip ‘beker’ moet gedacht worden aan de houten beker uit een dikke tak (vgl. berkenmeier).

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

stoop znw. v., mnl. stoop m. ‘kruik, beker, stoop’, mnd. stop ‘beker, maat’, ohd. stouf ‘beker’, oe. stēap m., on. staup o. ‘beker; klomp metaal, gat in een weg’, nnoorw. staup ‘gat in een weg; voetspoor’, støp ‘beker’; daarnaast met expressieve -pp- nog os. stoppe, oe. stoppe m. ‘emmer’, nnoorw. dial. stopp(a) ‘kuil’. — Onzekerder is de verbinding met oe. stēap, ofri. stāp ‘steil’, zeker niet met Torp Wb 708 zo op te vatten, dat de stoop een vat met steil aflopende wanden was. — > ne. stoup ‘beker, emmer’ (sedert 1390, wegens het late optreden eerder dan < on. staup, meent Bense 478); > russ. stopá ‘groot soort glaswerk’ (vgl. R. v. d. Meulen Ts 29, 1910, 258).

Eerder te vergelijken met on. stampr ‘ton’, dat bij stampen behoort, evenals stoop bij stuipen. Maar de bet. van dit ww. loopt zeer uiteen: enerzijds ‘omhoogsteken’, anderzijds ‘bukken’. Maar een auslaut-variant is on. stūfr ‘boomstomp’ en stofn ‘boomtronk, grondslag’. Dan lijkt het wel het waarschijnlijkst, dat de stoop eigenlijk de uit een blok hout uitgeholde beker is.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

stoop znw., mnl. stoop m. “kruik, beker, stoop”. = ohd. stouf m. “beker”, mnd. stôp m. “id., een maat”, ags. stêap m., on. staup o. “beker”. Blijkens on. staup o. “kuil in een weg” (oudere on. bet. dan “beker”) gaat de bet. “beker” wsch. op “uitgehold voorwerp” terug. Verwant kunnen zijn mnl. (nog vla.) stûpen, ags. stûpian (eng. to stoop) “bukken, buigen” (zie ook stuip), on. steypa “doen buigen, neergooien, gieten” en os. stoppo, ags. stoppa m. “emmer”, noorw. dial. stopp, stoppa “kuil”, maar alle verdere combinaties, zooals met on. stûpa “uitsteken”, mhd. stief “steil”, stouf m. v. “uitstekende rots” (waarvan de plaatsnaam Staufen), ofri. stâp “hoog”, ags. stêap “id., úitstekend” (eng. steep “steil”) of met *steupa- “beroofd” (stief-) of met deze beide tegelijk en verder met de woordgroep van stoppen, zijn wegens de bet. te verwerpen.

C.B. van Haeringen (1936), Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Supplement, Den Haag

stoop (slot). In pl.v. “te verwerpen” lees: “onzeker”.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

stoop v., Mnl. id. + Ohd. stouf (Mhd. id., dial. Nhd. stauf), Ags. stéap (Eng. stoop, stoup), On. staup (Zw. stop, De. stob); met abl. Os. stoppo, Ags. stoppa = emmer: met de bet. uitgehold voorwerp bij stuipen 2.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

stoop ‘schenkvat, drinkbeker, vloeistofmaat’ -> Zweeds stop ‘drinkbeker; oude inhoudsmaat’ (uit Nederlands of Nederduits); Fins (s)tuoppi ‘bierpul met oor’ ; Russisch stopá, stópka ‘drinkbeker van aardewerk of metaal; inhoudsmaat’; Sranantongo stowpu ‘vloeistofmaat’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

stoop* vloeistofmaat 1101-1200 [Tavernier]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut