Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

stereoscoop - (optisch instrument)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

stereoscoop [optisch instrument] {1886} gevormd door de uitvinder ervan, de Engelse natuurkundige Sir Charles Wheatstone (1802-1875), van grieks stereos in zijn wiskundige betekenis (vgl. stereotiep) + -scoop.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

stereoskoop znw. m. ‘optisch instrument dat twee naast elkaar liggende voor beide ogen perspectivisch ontworpen tekeningen van een voorwerp als een enkel lichamelijk beeld doet optreden’ < ne. stereoscope, naam door C. Wheatstone gekozen, om aan te duiden dat het vaste voorwerpen vertoont, samengesteld uit de griekse woorden stereos ‘vast, stijf’ en skopein ‘zien’.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

stereoscoop (Engels stereoscope)

P.H. van Laer (1949), Vreemde woorden in de natuurkunde, Groningen/Batavia.

Stereoscoop (< → stereo-, + → -scoop). Optisch instrument dat een ruimtelijken gezichtsindruk kan geven.

T. Pluim (1922), Wetenswaardig allerlei: bijdragen tot algemeene kennis voor studeerenden bijeenverzameld door T. Pluim, Groningen

Stereoscoop (Gr. stereos = hard, skopein = onderzoeken, zien; letterlijk: instrument om een plaat als “lichaam” (zie stère) te zien.) Zet men een lichaam, bijv. een kubus, vóór zich op tafel, dan zal men met het linker oog niet volkomen hetzelfde beeld zien als met het rechter oog: het linkerzijvlak bijv. lijkt, met het linker oog gezien, grooter dan met het rechter. Wanneer men nu het beeld van den kubus voor elk oog afzonderlijk teekent (tegenwoordig fotografisch) en beide platen door een daarvoor gemaakt kijkglas beschouwt (op bepaalden afstand), dan ziet men niet meer een plaat, d. i. een plat vlak, maar een lichaam, den kubus zelf. Vandaar dat dit kijkglas “stereoscoop” heet.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

stereoscoop ‘optisch instrument’ -> Indonesisch stéréoskop ‘optisch instrument’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

stereoscoop optisch instrument 1872 [GVD]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut