Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

staket - (rij palen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

staketsel zn. ‘rij palen’
Vnnl. staketsel ‘rij palen’ [1573; Thes.].
Gevormd uit staket, aanvankelijk staeckette [1477; Teuth.], met het achtervoegsel → -sel. Het nu verouderde staket, dat ‘paal’ of ‘paalwerk’ betekent, is ontleend aan Oudfrans estakete, estachete ‘paal van een paalwerk’, afgeleid van estaque, estache ‘paal’. Dit woord wordt gewoonlijk als een ontlening beschouwd aan Frankisch *stakka, waarvoor zie → staak. Staket heeft zich als onderdeel van een Franstalige militaire terminologie vanaf de 15e eeuw in de betekenis van ‘paalwerk, palissade’ over West- en Noord-Europa verspreid. De 16e eeuw geeft in het Nederlands een grote toeneming te zien van woorden uitgaande op -sel. Dat staket hiervan deel uitmaakte, wordt te meer waarschijnlijk door zijn collectieve betekenis, die naar zijn aard doet denken aan die van veel woorden op -sel. Volgens een andere verklaring is het Oudfranse woord ontleend aan het Italiaanse stacchetta ‘paalwerk, palissade’, dat zou zijn voortgekomen uit een Gotisch *stakka ‘paal’. In het laatste geval is het woord dus geen terugontlening in het Nederlands.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

staket [rij palen] {staeckette 1477} < oudfrans estaquette, van estaque, van germ. oorsprong, vgl. staak.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

staket o., uit Fr. estaquette, dim. van Ofra. estaque (thans estache): z. staak.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

staket ‘rij palen’ -> Engels † stacket ‘palissade’; Schots † stacket ‘paalwerk, palissade’; Duits Staket ‘schutting, staketsel’; Deens staket ‘schutting’ (uit Nederlands of Nederduits); Noors stakitt ‘hek, staketsel, schutting’ (uit Nederlands of Nederduits).

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut