Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

spot - (reclameboodschap, projectiebeeld, lamp)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

spot 2 zn. ‘reclameboodschap; schijnwerper’
Nnl. spot “reclameboodschap in de bioscoop of op tv” in dat de Nederlandse televisiekijkers in september 1959 met de eerste Nederlandse reclamespots geconfronteerd zullen worden. Zulke reclame-spots (filmpjes, “beeldromans”) duren maar zeer kort en kosten veel geld [1958; Leeuwarder Courant], het recht ... zo'n “spot” te weigeren als die niet aan bepaalde eisen voldoet [1959; Leeuwarder Courant], spot “kamerlamp met een op een klein oppervlak gerichte lichtbundel” in hier en daar wat paddestoeltjes en lantaarntjes in het groen en wat spotjes [1968; Leeuwarder Courant].
Ontleend aan Engels spot in de betekenissen ‘reclameboodschap’ [1937; OED] resp. ‘schijnwerper’ [1920; OED], twee van de vele betekenissen en betekenisnuances van dit woord dat in het algemeen en oorspronkelijk ‘plek, vlek’ betekent. Voor de betekenis ‘reclameboodschap’ moet men denken aan de op diverse plekken in en tussen de gewone uitzendingen ingelaste reclame; spot ‘schijnwerper’ is een verkorting van spotlight ‘lamp die slechts op één bepaalde plek gericht is’.
De verdere herkomst van ne. spot < me. spot(te) ‘vlek’ is onduidelijk. Het is hetzelfde woord als: mnl. spotte ‘id.’ in vp sine scoudren draghet (t.w. de panter) mede .j. spotte ‘op zijn schouder heeft hij (de panter) een vlek’ [1287; VMNW] (nnl. gewest. spot(te)); nnd. spot ‘vlek, plek’; nno. spott ‘id.’, on. spotti ‘klein stukje’; maar het is onzeker in hoeverre er sprake is van onderlinge ontlening dan wel ontlening aan een onbekende brontaal.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

spot2 [reclameboodschap, projectiebeeld, lamp] {1965 in de betekenis ‘reclameboodschap’; als ‘projectiebeeld’ na 1950; als ‘lamp’ 1973} < engels spot [idem]; hetzelfde woord als spot1 [vochtvlek].

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

spot reclameboodschap 1965 [R75] <Engels

spot lamp 1973 [R75] <Engels

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut