Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

skelet - (geraamte)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

skelet zn. ‘geraamte’
Vnnl. sceleton ‘geraamte’ [1658; Meijer]; nnl. scelet, skelet ‘geraamte’ in natuurlijke sceletten van dieren [1769; WNT], dat skelet in vergelijking met dat van andere dieren [1818; WNT], ‘personificatie van de dood of iets wat afgestorven is’ in de adel, dat skelet der vorige eeuw [1855; WNT verkleukelen II], ook ‘steungevende constructie’ in algemenere zin, in een soort van raam (skelet) van ijzeren staven [1861; WNT], vormen zij met de bastbundels het skelet der plant [1906; WNT], het skelet bestaat uit geprefabriceerde betonelementen [1954; WNT Aanv. beton].
Ontleend aan Duits Skelett [16e eeuw; Kluge], dat weer ontleend is aan Grieks sketetón (sōma) ‘ingeschrompeld lijk, mummie’, van het ww. skéllein ‘uitdrogen, dor maken’. De oudste Nederlandse vindplaats is rechtstreeks ontleend aan het Grieks.
Grieks skéllein ‘uitdrogen’ is mogelijk verwant met pgm. *skal- ‘droog’, waaruit: mnd. schal ‘flauw, smakeloos, dof’, nnl. vero. verschalen ‘uitdrogen’, me. shalowe ‘mat, ondiep’ (ne. shallow); < pie. *(s)kelh1- ‘uitdrogen’ (LIV 553).

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

skelet [geraamte] {1778} < hoogduits Skelett [idem] < latijn sceletus < grieks skeletos [uitgedroogd, geraamte, mummie], verl. deelw. van skellein [uitdrogen] (vgl. schelm, verschalen).

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

skelet znw. o., eerst nnl. < nhd. skelett, dat in 1666 optreedt en rechtstreeks overgenomen is van gr. skeletón ‘uitgedroogd lichaam’ bij Plutarchus ‘geraamte, mummie’, van het ww. skeléein ‘uitdrogen, verdorren’.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

skelet znw. o., nog niet bij Kil. Via nhd. skelett o. (vanwaar ook de. skelet, zw. skelett) of fr. squelette uit gr. skeletón (eng. skeleton).

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2007), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Supplement, Stellenbosch

skelet s.nw.
Geraamte.
Uit Ndl. skelet (1778).
Ndl. skelet uit Fr. scelete (1552) of Hoogduits Skelett (1666) uit Latyn sceletus uit Grieks skeleton (soma) 'uitgedroogde (liggaam)', met lg. van die b.nw. skeletos 'uitgedroog' van skeleuo 'ek maak dor'.
D. Skelett (16de eeu), Eng. skeleton (1578), Fr. squelette, It. scheletro, Port. esqueleto, Sp. esqueleto.

Thematische woordenboeken

M. De Coster (2007), Groot scheldwoordenboek: van apenkont tot zweefteef, Antwerpen

skelet: (vaak voorafgegaan door wandelend) erg mager persoon. Eind vorige eeuw gebruikten jongeren ook de smalende benaming skelettenjopie. Vgl. scharminkel*. Ook in het Frans als scheldwoord gebruikelijk: squelette.

Van de week komt-ie bij me oploopen, ’t was warempel nog ’t zelfde wandelend skelet. (Het Volk, 08/02/1913)
Zijn buikje slonk met den dag en weldra was hij weer een wandelend skelet, een rariteit, een dertigste wereldwonder. (Het Vaderland, 03/10/1926)

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

skelet (Duits Skelett)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

skelet ‘geraamte’ -> Indonesisch skélét ‘geraamte’; Papiaments skelèt (ouder: skalet) ‘geraamte’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

skelet geraamte 1778 [WNT] <Duits

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut