Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

sjoemelen - (knoeien)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

sjoemelen ww. ‘knoeien’
Nnl. sjoemelen ‘knoeien, smokkelen’ in 'n tikkie sjoemelen met het Noodlot [1931; Vaderland], gesjoemeld met zeer vitale gegevens [1971; WNT Aanv.], ik weiger te sjoemelen met onderwijskundige principes [1987; Zierikzeesche Nieuwsbode], ‘knoeien, bedrog plegen’ in wie gaat sjoemelen kan zijn kosten niet meer aftrekken van de belasting [1997; Rotterdams Dagblad].
Ontleend aan Duits schummeln ‘bedrog plegen, knoeien, smokkelen’ [18e eeuw; Pfeifer], waarvan de verdere herkomst onduidelijk is. Schummeln is wel voor een Joods woord aangezien, maar komt in het West-Jiddisch niet voor; wel bestaat Rotwelsch beschunden ‘bedriegen’, beschundeln ‘beschijten, bedriegen’, dat terug zou gaan op Romani chin(d)av ‘schijten, bedriegen’. Er bestaat ook een Nederduits ww. schummeln ‘boenen, schrobben, keukenwerk doen’ [18e eeuw; Pfeifer], ook Nederlands schommelen ‘ruw werk in huis verrichten’ [1588; Kil.], mnl. scommelen ‘schrobben, poetsen’ [1410; MNW], dat misschien hetzelfde werkwoord is als → schommelen ‘heen en weer bewegen’; mogelijk is de betekenis ‘schrobben’ bij overdracht ontstaan uit ‘zich snel heen en weer bewegen’, waaruit dan anderzijds ook een betekenis ‘bedriegen’ kon ontstaan.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

sjoemelen [knoeien] {1975} < hoogduits schummeln [heen en weer rennen, iets stilletjes wegwerken, bedrog plegen].

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

sjoemelen (Duits schummeln)
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

sjoemelen knoeien 1971 [Aanv WNT] <Duits

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut