Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

sigaret - (rolletje tabak om te roken)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

sigaret zn. ‘rolletje tabak om te roken’
Nnl. cigarritos ‘Spaanse papiersigaren’ [1863; Kramers], cigarittos of cigaretten [1886; Kramers], cigarette, sigaret ‘rolletje tabak in papier’ in invoer van sigaretten [1869; WNT], een Turksche cigarette [1879; WNT was II], niet groter dan een pakje sigaretten [1956; WNT Aanv. radio I].
Ontleend, eerst aan Spaans cigarritos ‘sigaartjes’ en later aan Frans cigarette [1831; TLF], verkleinwoord van cigare, zie → sigaar.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

sigaret [rol tabak in papier om te roken] {1869} < frans cigarette, een verkleiningsvorm van cigare (vgl. sigaar).

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

N. van der Sijs (bezorger) (2003), Uit Oost en West. Verklaring van 1000 woorden uit Nederlands-Indië van P.J. Veth (1889), met aanvullingen van H. Kern en F.P.H. Prick van Wely (1910), Amsterdam. Gebaseerd op: Uit Oost en West. Verklaring van eenige uitheemsche woorden van P.J. Veth uit 1889, recensie van het werk van Veth door H. Kern in De Indische Gids van 1889, en ‘Etymologisch aanhangsel’ (p. 297-350) uit het Viertalig aanvullend Hulpwoordenboek voor Groot-Nederland van Prick van Wely uit 1910

cigaar [rol tabak om te roken]. Cigaar is het Spaanse cigarro; het roken van cigaren schijnt zich vanuit Spanje over Europa verspreid te hebben. In het Spaans wordt cigarro gebruikt zowel voor de fijne in papier of maïsblad gewikkelde tabak, die bij ons gewoonlijk cigarette heet, als voor het rolletje van tabaksbladen, dat wij cigaar noemen. Echter wordt ook in ’t Spaans voor de eerstgenoemde soort veelal het verkleinwoord cigarrita gebezigd.

De afkomst van het woord cigarro is onzeker. Gewoonlijk meent men dat het niets dan de inlandse naam is van de tabak van Cuba (Havanna); doch anderen beweren dat cigarro afstamt van cigarra ‘krekel’, wegens enige overeenkomst in voorkomen, die tussen dit diertje en een rolletje tabak zou bestaan. Deze laatste afleiding is mij echter te fantastisch; maar of werkelijk de inlandse taal van Cuba een woord voor tabak heeft dat op cigarro gelijkt, heb ik geen middel om na te gaan.

Men begint thans bij ons sigaar te schrijven, vooral op het voorbeeld, zo ik meen, van de Woordenlijst van de heren De Vries en Te Winkel. Ik zou echter menen dat al de gronden die ervoor zijn aan te voeren om in de woorden van vreemde afkomst, de uitgang daargelaten, de oorspronkelijke spelling te behouden, ook voor cigaar pleiten. Schrijft men sigaar, waarom dan niet ook sitroen, sider, enz.? Ook zal men, sigaar aannemende, om de consequentie sigarette moeten schrijven, niettegenstaande in dit woord ook de uitgang onnederlands en kennelijk aan het Frans ontleend is. [V]

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

sigaret (Frans cigarette)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

sigaret ‘rol tabak in papier om te roken’ -> Indonesisch sigarét ‘rol tabak in papier om te roken’; Javaans garèt ‘rol tabak in papier om te roken (Europees model)’; Petjoh siharet, sikaret ‘rol tabak in papier om te roken’; Sranantongo sikaret, sigaret ‘rol tabak in papier om te roken’; Saramakkaans sigaleti ‘rol tabak in papier om te roken’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

sigaret rol tabak in papier om te roken 1869 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut