Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

servet - (tafeldoekje)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

servet zn. ‘tafeldoekje’
Vnnl. Vier servieten ‘vier tafeldoekjes (of handdoeken)’ [1529; MNW *wastleerkijn], twee schoone servyetten ‘twee schone servetten’ [1546; MNW], een schoon witte servette [1551; MNW], een servet, of ander lywaet ‘een servet, of ander linnen’ [1615; WNT].
Ontleend aan Frans serviette ‘linnen voor de tafel of de badkamer’ [1328; Rey], later ook ‘verband’ [1580; Rey], een afleiding van servir, zie → serveren en ook → servies. In BN nog de oorspronkelijke vorm serviet(te).

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

servet [tafeldoekje] {serv(i)ette [idem] 1551} < frans serviette, van servir (vgl. serveren).

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

servet znw. o., in de 16de eeuw servette naast serviette < fra. serviette, eig. ‘middel voor het bedienen der tafelʼ, afl. van servir (la table) ‘borden op de tafel plaatsenʼ.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

servet znw., gew. o., in de 16. eeuw reeds servette v. naast serviëtte v. Uit fr. serviette (van servir < lat. servîre). Ook elders ontleend. — Fr. service is nnl. als servies znw. o. overgenomen, misschien oorspr. als naam van een bepaalde soort Fransche serviezen.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

servet v., uit Fr. serviette, van servir: z. servies.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Aarts (2017), Etymologisch Dictionairke vaan ’t Mestreechs, Maastricht

servèt (zn.) servet; Nuinederlands serviet <1529> < Frans serviette.

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

servet s.nw.
Doekie of stuk papier by etes gebruik om die klere te beskerm of om die mond en hande mee af te vee.
Uit Ndl. servet (Mnl. servette). Eerste optekeninge in Afr. by Mansvelt (1884) in die vorm serwetji en in Patriotwoordeboek (1902) in die vorm serfet.
D. Serviette, Eng. serviette (1489), Fr. serviette (14de eeu).

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

servet (Frans serviette)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

servet ‘tafeldoekje’ -> Indonesisch serbét ‘tafeldoekje’; Ambons-Maleis serfèt ‘tafeldoekje’; Gimán saraweta ‘tafelkleed’; Jakartaans-Maleis serbèt, serebèt, serebètè' ‘tafeldoekje’; Javaans serbèt ‘tafeldoekje’; Kupang-Maleis serfèt ‘tafeldoekje’; Madoerees sērbet ‘tafeldoekje’; Makassaars sarawêta ‘tafeldoekje’; Menadonees serfèt ‘tafeldoekje’; Sasaks sĕrbet ‘zakdoek, tafeldoekje’; Soendanees serĕbet ‘tafeldoekje’; Ternataans-Maleis serfèt ‘tafeldoekje’; Creools-Portugees (Ceylon) servet ‘tafeldoekje’; Negerhollands servet, serbet ‘tafeldoekje’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

servet tafeldoekje 1551 [MNW] <Frans

Idioomwoordenboeken

F.A. Stoett (1923-1925), Nederlandsche Spreekwoorden, Spreekwijzen, Uitdrukkingen en Gezegden, drie delen, 4e druk, Zutphen

2226. Te klein voor een tafellaken en te groot voor een servet.

Vgl. Harreb. I, 88: Hij is te breed voor een servet, en te smal voor een tafellaken. ‘Gezegd van opgeschoten jongens of meisjes “tusschen visch en vleesch”, halfwassen brasempjes: te groot om nog met kinderen, te klein om reeds met volwassenen om te gaan. Soms ook met betrekking tot stand, van een meisje dat zich te voornaam rekent voor een handwerksman en zelve niet bij een hoogeren stand in tel is’ (Ndl. Wdb. III, 1170).

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut