Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

serre - (glazen uitbouw)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

serre zn. ‘glazen uitbouw’
Nnl. ‘plantenkas’ in eene glazendeur liet u ... het weelderig groen in eene ... “serre” zien [1875; iWNT glazendeur], ‘glazen uitbouw, met name voor planten’ in De oude heer zat te lezen in de warme serre tusschen het glanzige groen der aralia's en der palmen [1889; iWNT], ‘glazen uitbouw’ in de gasten (drongen zich) in de groote suite en de serre ... naar voren [1889; iWNT kleur].
Ontleend aan Nieuwfrans serre ‘plantenkas’ [1660; Rey], Middelfrans serre ‘het afsluiten, het afgeslotene’ [16e eeuw; Rey], Oudfrans serre ‘afsluiting’ [ca. 1150; Rey], afgeleid van het werkwoord Oudfrans serrer ‘drukken, persen, (af)sluiten’ [eind 11e eeuw; Rey], ontleend aan vulgair Latijn *serrāre ‘afsluiten met een balk’, teruggaand op of bestaand naast Laatlatijn *serare ‘id.’, afgeleid van het zn. Laatlatijn sera ‘dwarsbalk, grendel’, verdere herkomst onduidelijk. Zie ook → geserreerd.
Het Nederlands heeft het woord ontleend in de Franse betekenis ‘plantenkas’, die het in het BN nog altijd heeft. Alleen in het Nederlands is het woord daarna ook ‘glazen uitbouw aan een huis’ gaan betekenen, in eerste instantie voornamelijk bedoeld voor planten, later meer als verblijfsruimte voor mensen. In het Frans noemt men dit een véranda vitrée, in het Engels een glazed verandah en in het Duits een Glasveranda, zie → veranda.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

serre [glazen veranda] {1889} < frans serre, oudfrans serre [het afsluiten, dan benaming voor zaken die afsluiten], van serrer [sluiten] (vgl. serreren).

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

serre znw. v. m. ‘grote broeikasʼ, eerst nnl. < fra. serre ‘broeikasʼ, eig. ‘gesloten ruimteʼ afgeleid van serrer ‘afsluitenʼ < gallo-rom. *serrāre vgl. lat. serāre ‘afsluitenʼ.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

serre (Frans serre)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

serre ‘glazen veranda’ -> Fries sêre ‘glazen veranda’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

serre glazen veranda 1889 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut