Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

serge - (weefsel)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

serge zn. ‘weefsel’
Mnl. een sarge tot mijns heren hoofden ‘een dekkleed van serge voor het hoofdeind van mijn heer’ [1343; MNW]; vnnl. 1 Rode sergie muts ‘een rode muts van serge’ [1661; iWNT muts]; nnl. Drie esels met roode serge paviljoenen ‘drie standaards met baldakijnen van rood serge’ [1700; WNT ezel].
Ontleend aan Frans serge ‘serge’ [1360; Rey], ouder sarge [1165-70; TLF], dat teruggaat op Latijn sērica ‘zijden kleren, zijden stoffen’, het zelfstandig gebruikte bn. (o. mv.) Sēricus ‘Serisch, zijden’, een transcriptie van Grieks sērikós, een afleiding van Sẽres, de naam van een volksstam in Oost-Azië (waarschijnlijk de huidige Chinezen), beroemd door het vervaardigen van zijde. Voor een speciaal soort serge zie → denim.
Zie ook → zijde.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

serge [weefsel] {sa(e)rge, sergie [weefsel, deken van dit weefsel] 1300} < oudfrans sarge, serge < latijn serica [zijden stof], het zelfstandig gebruikt vr. van sericus [zijden] < grieks sèrikos [idem], van Sères [Chinezen].

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

serge znw. v., mnl. saerg(i)e, saerdse v. ‘licht gekeperde stofʼ < fra. serge (sedert de 16de eeuw uit ouder sarge < vulg. lat. *sarica < lat. serica ‘zijden stoffenʼ. — Uit de oudere vorm sarge > russ. sárža (sedert begin 18de eeuw, vgl. R. v. d. Meulen, Verh. AW Amsterdam 66, 2, 1959, 79).

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

serge znw., mnl. saerg(i)e, saerdse v. Uit fr. serge, ofr. ook sarge (< lat. sêrica). Ook elders ontleend.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

serge v., uit Fr. id., van Lat. sericam (-a):z.zijde.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

serge s.nw. Ook sersje.
Ligte, gladde, gekeperde wolstof, dikw. vir skooldrag gebruik.
Uit Ndl. serge (Mnl. sa(e)rge, sergie).
Ndl. serge uit Oudfrans sarge, serge uit Latyn serica 'systof' via Grieks sèrikos uiteindelik van Sères 'Chinees'.
Eng. serge (1386), Fr. serge.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

serge (Frans serge)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

serge ‘weefsel’ -> Russisch † sárža ‘gekeperde wollen stof’; Indonesisch sersi ‘lichte, gekeperde wollen stof’; Japans seruji, seru ‘weefsel’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

serge weefsel 1300 [MNW] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut