Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

sediment - (bezinksel, afzetting)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

sediment zn. ‘bezinksel, afzetting’
Nnl. sediment ‘bezinksel, droesem; grondsap van vloeistoffen’ [1824; Weiland] zoals in De affiniteiten in werking ..., opbruischingen, dampen, sedimenten, nederstortingen en opheffingen [1836; WNT nederstorten].
Al dan niet via Frans sédiment ‘natuurlijke afzetting of bezinksel door wind, water, ijs e.d.’ [1715; TLF] ontleend aan Neolatijn sedimentum ‘id.’ [eind 17e eeuw; Rey], betekenisuitbreiding bij klassiek Latijn sedimentum ‘bezinksel’, afgeleid van sedēre ‘zitten, vastzitten, zinken, beklijven’. In niet-geologische betekenis was het woord al eerder in het Frans bekend als medische term sediment ‘bezinksel van urine’ [1564; TLF].
De Deense geoloog Nicolaus Steno (1638-1686) legde als eerste de structuur van de aardkorst bloot en geldt daarmee als de grondlegger van de stratigrafie, de geologische deelwetenschap die zich bezighoudt met de bestudering van gelaagde gesteenten en sedimenten. Door de grote belangstelling voor zijn werk werd het woord internationaal verspreid.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

sediment [bezinksel] {1824} < latijn sedimentum [idem], van sedēre [zitten, vastzitten, zinken, beklijven].

Thematische woordenboeken

P.H. van Laer (1949), Vreemde woorden in de natuurkunde, Groningen/Batavia.

Sediment, sedimentatie (Lat. sediméntum = verzakking; sedímen = grondsop, heffe; sedére = zitten, naar de laagte gaan, zinken). Bezinksel.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

sediment ‘bezinksel’ -> Indonesisch sédimén ‘bezinksel’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

sediment bezinksel 1824 [WEI] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut