Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

score - (aantal behaalde punten)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

score zn. ‘aantal behaalde punten’
Nnl. score ‘stand in een sportwedstrijd’ in de voor Nederlandsche cricketers buitengewone score van 144 run [1888; Leeuwarder Courant], ‘aantal (doel)punten’ [1919; Kramers II], ‘testresultaat (in de psychologie)’ [1969; WNT].
Ontleend aan Engels score ‘uitslag’ [1742; OED], eerder al ‘het tellen van twintigtallen d.m.v. kerfjes in een stok’ [14e eeuw; ODEE] en ‘twintigtal’ [11e eeuw; ODEE]. Afgeleid van Oudnoors skor ‘inkeping, kerf’, zie → scheur.
De Amerikaanse psycholoog E.L. Thorndike (1874-1949) was in 1910 de eerste die score gebruikte in de betekenis ‘testresultaat’.
scoren ww. ‘een (doel)punt maken’ in: terwijl ‘Be Quick’ nog eenmaal scoorde [1898; Leeuwarder Courant], ‘(drugs) verkrijgen’ [1986; Koenen]. In beide betekenissen, maar in verschillende periodes, ontleend aan Engels score; ‘punt maken’ [1844; OED], ‘verkrijgen’ [1914; OED] en ‘drugs aanschaffen’ [1935; OED].

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

score [uitslag] {1847 als ‘kerfhout, steenkolenmaat’; de huidige betekenis 1901-1925} < engels score [kerf, keep, rekening, stand van het spel], middelnederlands schore [kloof, spleet, scheur], oudnoors skor [keep, kerf]; van dezelfde stam als scheren1.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

score (Engels score)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

score ‘uitslag’ -> Indonesisch skor ‘sportuitslag’; Javaans skor ‘sportuitslag, stand, resultaat’; Menadonees skor ‘uitslag’.

Dateringen of neologismen

Nicoline van der Sijs (2015-heden), Jaarwoordenzoeker ‘Een woord uit elk jaar 1800-heden’, zie ook bij Onze Taal

atletiek [tak van sport] (1889). In 1889 wordt de Nederlandse Voetbal- en Atletiekbond opgericht. Eind achttiende eeuw ontstaat in Engeland en Duitsland een stroming die veel waarde hecht aan lichamelijke opvoeding en deze tot een onderdeel van de opvoeding wil maken. Dat lukt, want het wordt uiteindelijk overal een verplicht leervak op scholen. Uit deze beweging komen atletiek en turnen (Duitse leenwoorden) en gymnastiek (een Frans leenwoord) voort. In de tweede helft van de negentiende eeuw neemt het Nederlands vele Engelse sporttermen over (want Engeland is dé sportnatie). In 1889 zijn bijvoorbeeld nog genoteerd batsman, captain, inning, lawntennis, record, run, score, toss.

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

score uitslag 1889 [Het Sportblad 1:1, 6 jun. 16b] <Engels

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut