Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

schietgebed - (kort, haastig gebed, vooral in noodsituaties)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

schietgebed* [kort, haastig gebed, vooral in noodsituaties] {schiet-gebedeken 1649} van schieten dat in het middelnl. in de eerste plaats betekende ‘zich storten, zich ijlings begeven naar een plaats’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

schietgebed* kort, haastig gebed, vooral in noodsituaties 1649 [WNT]

Idioomwoordenboeken

F.A. Stoett (1923-1925), Nederlandsche Spreekwoorden, Spreekwijzen, Uitdrukkingen en Gezegden, drie delen, 4e druk, Zutphen

1993. Een schietgebed(je),

d.w.z. een zeer kort gebed, dat iemand in angst, nood of gevaar, in een paar oogenblikken doen kan; ook de korte gebeden op bidprentjes worden aldus genoemdStellwagen, Roomsche woorden, 21; 203.. Vgl. mnl. schootachtich ghebet (of ghebedekenMnl. Wdb. VII, 658.); 17de eeuw corte ghebedekens uytschietenTijdschrift XVIII, 43.. Het woord komt in de 17de eeuw voor bij Poirters, Mask. 39: dit vierigh schiet-ghebedeken; zie ook Br. v. Abr. Bl. I, 103; Mgdh. 96; Menschenw. 471; Handelsblad, 21 Febr. 1917 (A), p. 2 k. 4; Ndl. Wdb. XIV, 595. In Zuid-Nederland is het algemeen bekend; ook in schertsenden zin voor een vloek;, zie Schuermans, 587 b: schietgebed, kort en herhaald gebed, smeekende verzuchting; Antw. Idiot. 1076; fr. une prière jaculatoire, ‘on les nomme prières jaculatoires parce que ce sont comme des traits enflammés qui tout à coup partent de l'âme et percent le coeur de Dieu’ (Hatzf. 1341); in het hd. ein Stoszgebet, waarnaast ook ein Stoszseufzer; eng. a jaculatory prayer.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal