-schap achterv.
Onl. watarskap ‘waterloop, waterbron’ [709; ONW], urkuntskap ‘getuigenis’ [10^e eeuw; W.Ps.], giselliskap ‘gezelschap’ [ca. 1100; Will.].
Oorspr. een vrouwelijk nomen actionis bij de wortel van → scheppen 1 ‘creëren’. Zie ook → schappelijk. De betekenis ‘schepping’ zal al vroeg vervaagd zijn tot ‘gestalte, vorm, geaardheid, toestand’, waardoor het woord geschikt werd als achtervoegsel voor abstracte en collectieve zelfstandige naamwoorden.
Os. -skepi; ohd. -scaf (naast -scaft met extra *-ti-achtervoegsel > nhd. -schaft); ofri. -skipe (nfri. -skip); oe. -scipe (ne. -ship); < pgm. *-skapi-.
Aanvankelijk waren de afleidingen op -schap overwegend vrouwelijk, bijv. → boodschap, maar al in de 13^e eeuw werden sommige afleidingen ook onzijdig, bijv. meesterschap, en ontstonden de eerste nieuwe onzijdige afleidingen, bijv. landschap. In de loop van de tijd tekende zich door analogiewerking een globaal betekenisonderscheid af tussen vrouwelijke en onzijdige -schap-afleidingen: afleidingen van bijvoeglijke naamwoorden en werkwoorden zijn vrouwelijk en duiden een hoedanigheid aan (blijdschap, → gemeenschap, vriendschap, zwangerschap, → wetenschap, zeggenschap); afleidingen van zelfstandige naamwoorden kunnen een waardigheid uitdrukken en zijn dan onzijdig (burgemeesterschap, lidmaatschap (zie → lidmaat 2), vaderschap), of een verzameling, waarbij beide woordgeslachten voorkomen: de broederschap, de → maatschap, de vennootschap, het bondgenootschap, het → gezelschap, het landschap (oorspr. ‘gewest, verzameling land’, met latere betekenisuitbreiding).

-schap* [achtervoegsel ter vorming van zn.] {oudnederlands -scap in bv. urcuntscap [getuigenis] 901-1000, middelnederlands -schape, -schep, -schip} oudsaksisch -skepi, oudhoogduits -scaf, oudfries -skip, oudengels -scipe, -sciepe, oudnoors -skapr, vgl. middelnederlands schape [vorm, gestalte, gedaante], oudsaksisch giskapu [schepsels], oudengels gesceap (engels shape), oudnoors skap [aard, vorm]; behoort bij scheppen² [creëren].

schap 2 achtervoegsel, mnl. -scap, -scēpe v.o., onfrank. -scap, -scepi, os. -skepi, ohd. -scaf v., on. skapr m. en de inguaeoonse vormen mnl. (vlaams) -scip, ofri. -skipi, -skip v.o., oe. -scipe m. (ne. -ship), os. -skipi. — Daarnaast os. -skaft, laat-ohd. -scaft (nhd. -schaft), oe. -sceaft. — Eigenlijk een zelfstandig woord vgl. ohd. scaf m. n., on. skap o. ‘gestalte, aard’, oe. gesceap ‘gestalte’ (ne. shape) en os. giskaft ‘lot’, ohd. giscaft v. ‘schepsel, aard, eigenschap’, oe. gesceaft v. o. ‘schepsel, schepping’. — Zie verder: scheppen.

Een woord als ohd. friuntscaf betekende dus eig. ‘de aard van een vriend’, dus abstr. ‘vriendelijke gezindheid’. De vormen met toegevoegde t treden eerst sedert de 9de eeuw op. — Een andere verklaring bij E. E. J. Messing Nph 2, 1917, 185-190 en 272-283.

-schap achtervoegsel (de, het), mnl. -scap, -scēpe, -scip v. o. = onfr. -scap, -scepi v. o., ohd. -scaf v., os. -skepi, -skipi- m. o., ofri. -skipi, -skip v. o., ags. -scipe m. (eng. -ship), on. -skapr m., waarnaast laat-ohd. -scaft (nhd. -schaft), os. -skaft, ags. -sceaft v. Vgl. got. ga-skafts v. “schepsel, schepping”, ohd. gi-scaft v. “schepsel, aard, eigenschap, gestalte”, os. gi-skaft v. “lot”, ags. ge-sceaft v. o. “schepsel, schepping”. Van de bij scheppen besproken basis. De oorspr. bet. van germ. *-skapi-, *-skafti- is “wijze, geaardheid”. Hierbij nog ohd. scaf (o.?) “wijze, gedaante”, os. gi-skapu o. mv. “lotsbesluit, schepsels”, ags. ge-sceap o. “schepping, schepsel, vorm, aard, lot, lotsbestemming” (eng. shape), on. skap o. “aard, vorm, geestestoestand, neiging”, mv. skǫp “noodlot”.

-schap 2 suffix, Mnl. -scap, -scepe, Onfr. -scap, -scepi, Os. -skepi + Ohd. -scaf, -scaft (Mhd. id., Nhd. -schaft), Ags. -scipe (Eng. shape en -ship), Ofri. -skip, On. -skapr (Zw. -skap, De. -skab): is eig. een subst. Ohd. scaf, Ags. sceap (Eng. shape), On. skap = vorm, schepsel, bij scheppen 1.

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.