Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

schaamte - (gevoel van onbehagen over gemaakte fouten)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

schaamte* [gevoel van onbehagen over aangetoonde fouten] {schaemte 1285} ouder schaemde {1201-1250} met ander achtervoegsel, afgeleid van schamen.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

schaamte znw. v., mnl. scaemte, mnd. schāmte naast de oudere vorm mnl. scāmede, scēmede, sceemde, onfrank. *scamitha (conjectuur), mnd. schēmede, mhd. scham(e)de, schem(e)de. — Afl. met het suffix -iþō- van het ww. schamen.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

schaamte znw., mnl. scaemte v. (= mnd. schamte v.), met jonger formans naast scāmede, scēmede, sceemde (ook sceemte) v. = onfr. *scamitha (conjectuur), mhd. scham(e)de, schem(e)de, mnd. schēmede v. “schaamte”. Zie schamen en voor de formatie vgl. hoogte.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Aarts (2017), Etymologisch Dictionairke vaan ’t Mestreechs, Maastricht

sjeemde, sjeemte (zn.) schaamte; Vreugmiddelnederlands schaemte <1285>.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

schaamte ‘gevoel van onbehagen over gemaakte fouten’ -> Negerhollands skaam ‘verlegenheid, gegeneerdheid’.

Dateringen of neologismen

Nicoline van der Sijs (2015-heden), Jaarwoordenzoeker ‘Een woord uit elk jaar 1800-heden’, zie ook bij Onze Taal

De schaamte voorbij [boektitel] (1976). Schrijfster Anja Meulenbelt (1945) publiceert in 1976 de roman De schaamte voorbij, een boek dat veel ophef veroorzaakt. Door de titel raakt de constructie ‘de … voorbij’ in zwang.

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

schaamte* gevoel van onbehagen over gemaakte fouten 1285 [CG Rijmb.]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut