Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

roodpoot - (vogelsoort)

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

J. van Donselaar (1989), Woordenboek van het Surinaams-Nederlands, Muiderberg

rood’poot (de, -poten), blauwe suikervogel of honingzuiger, een honingkruiper waarvan het mannetje diepblauw is met rode poten (Cyanerpes cyaneus). - Zie ook: rodepoot*.

Thematische woordenboeken

K.J. Eigenhuis (2004), Verklarend en etymologisch woordenboek van de Nederlandse vogelnamen, Amsterdam

Roodpoot Naam bij Houttuyn 1763 voor de 8e ‘Eend’ van Linnaeus 1758, “Anas erythropus”. De N naam is ongetwijfeld het resultaat van de vertaling (door Houttuyn?) van het Gr woord eruthrópous. Maar welke soort Gans bedoelde Linnaeus nu, en had Houttuyn dezelfde soort op het oog? Houttuyn schrijft: “Deeze, die by CLUSIUS onder den naam van Helsinger Gans [↑] is voorgesteld, om dat hy in Helsingie, een Landschap van Sweeden, gevonden wordt, is door RUDBECK afgetekend. BRISSON meent, dat het de zelfde zy als de graauwe gevlakte Kanadasche, dien EDWARDS de Spotter noemt, welken LINNAEUS, als eene Verscheidenheid, betrokken hadt tot de voorgaande Soort [= Anser anser]. Hy noemt hem de wilde Noordsche Gans. De witte plek op ’t Voorhoofd onderscheidt hem van de andere Europische wilde Ganzen; gelyk ook de zwarte Vlakken aan den Buik en de roode Pooten.”
Aangezien Linnaeus 1758 geen tweede Ganzensoort omschrijft, die op deze (“Anas cinerea, fronte alba”) lijkt, kan met de soort van Linnaeus Dwerg- en/of Kolgans bedoeld zijn. Hetzelfde geldt voor wat Houttuyn op het oog had. Kol- en Dwerggans werden in die tijd ws. in het geheel niet onderscheiden. Schlegel 1844 noemt “Anser Temminckii Boie 1822 = D Zwerggans = F Oie naine” en “Anser albifrons = D Blessgans = F Oie rieuse” en voert onder deze laatste het synoniem “Anas erythropus, Linné” op. Ronduit komisch is wat B&O 1822 met de naam “Anas Erythrapus”1 doen: zij plaatsen er de naam “De Brandgans” achter! Hun “Anas Albifrons – De wilde Noordsche Gans, Spotter, Kolgans” is beter! De fout werd ingegeven door een ernstiger fout die Linnaeus maakte: deze meende dat Dwerggans (/Kolgans) en Brandgans ♂ en ♀ van dezelfde soort waren!
De verklaring van het beeld van de rode poten is wat onzeker. Kol- en Dwerggans hebben oranje poten, dus geen rode! Misschien is het een gevolg van een verwarring in de E boeken, waar Redlag (c.1275), letterlijk ‘riet-gans’ ooit werd gelezen als ‘a red-legged bird’ [Lockwood 1993] (vgl. hiervoor sub Rietgans).

==

1 De a in “Erythrapus” is ofwel een voorbeeld van zgn. vortoniges a ofwel een simpele drukfout.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal