Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

rode - (plaats in een bosch waar alles weggehakt is)

Etymologische (standaard)werken

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

uitroeien o.w. (ontwortelen), Mnl. roeden, roden + Mhd. roden (Nhd. id.), Ags. ryddan (Eng. to rid), On. ryđja: bijvorm van Mhd. riuten (Nhd. reuten); beide denom. van Ohd. ruda en riuti, Ndl. rode en ruide = plaats in een bosch waar alles weggehakt is (van daar de plaatsnamen met rode en rade) + Skr. wrt. ru = verbrijzelen, Lat. ruere = woelen, rutrum = spa, Oier. ruam = spa, Osl. rŭvati = uitplukken, Lit. rauti = uitrukken.

Thematische woordenboeken

G. van Berkel & K. Samplonius (2018), Nederlandse plaatsnamen verklaard

rode 'rooiing van bos, ontginning'
Het toponymisch grondwoord rode 'rooiing van bos, ontginning' is verwant met het werkwoord rooien en is als soortnaam in het Nederlands verouderd. De oudst bekende vermelding is 802 unum rothum in villa que Withorpe 'een ontginning in het dorp Withorpe' (Werpeloh bij Osnabück, Dld)1. Rode is vooral bekend als tweede deel van plaatsnamen, meestal in samenstelling met een persoonsnaam. De plaatsnamen met rode zijn echte ontginningsnamen en stammen uit de middeleeuwen (enkele in de 8e-10e eeuw en talrijke in de 11e-14e eeuw)2. In 1248 wordt over goederen in Zuid-Holland gesproken als decimas novalium, que rodelant vulgariter appellantur. De meeste rode-namen treft men aan in het zuidoosten van Noord-Brabant en in Limburg. Een concentratie van rode toponiemen in Zuid-Limburg wijst op herontginning van Romeinse villae, die na de tweede helft van de 3e eeuw waren verlaten en daarna door bos waren overwoekerd. Oudste attestaties: 893 kopie 1222 in Rotheheym (→ Rossum2), laat in 10e eeuw in Rohthem (→ Rossum1), 1108 Rode (→ Kerkrade), 1139 Wastrode (→ Vaesrade)3, 1139 kopie 16e eeuw Rothen (→ Roden)4 en 1140 Evezenrode (→ Etzenrade)5. De oudste attestaties met de variant rade dateren uit de 13e eeuw. Niet oorspronkelijke, zogenaamde secundaire rode-namen zijn onder andere → Castenray, → Leveroy, → Nistelrode en → Tungelroy.
Lit. 1Blok 1979 114, 2vgl. Hoffmann 1996 3 en 17, 3Künzel e.a. 1989 360, 4Idem 304, 5Idem 135.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut