Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

restaureren - (herstellen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

restaureren ww. ‘herstellen’
Mnl. restoreren ‘herstellen, op orde brengen’ [1265-70; VMNW]; nnl. restaureren ‘een gebouw in oude staat terugbrengen, herstellen’ [1553; iWNT], ‘doen herleven’ [1579; iWNT], ‘verfrissen, verkwikken’ [1582; iWNT], ‘een kunstwerk in de vorige toestand terugbrengen’ [1824; iWNT].
Ontleend aan Oudfrans restaurar ‘in de oude staat herstellen’ [950-1000; TLF], ontleend aan Latijn restaurāre ‘herstellen, vernieuwen’, gevormd met → re- bij een onduidelijke afleiding van de wortel van stāre ‘staan’, verwant met → staan.
restauratie zn. ‘herstel’. Vnnl. restauratie ‘herstel van een bouwwerk’ [1540; iWNT]; nnl. restauratie ‘herstel van een regime dat ten val was gebracht’ [1783; iWNT], ‘herstel van een kunstwerk’ [1847; iWNT], (NN) ‘restaurant’ [1816; iWNT], ‘eetgelegenheid op een station of in een trein’ [1878; iWNT]. Ontleend aan Frans restauration ‘herstel’, ontleend aan Latijn restaurātio ‘id.’, afleiding van restaurāre.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

restaureren [herstellen] {restaureren, restoreren 1440} < frans restaurer < latijn restaurare [herstellen], van re- [weer, terug] en een niet-zelfstandig voorkomend ww., gevormd naar grieks stauros [paal, palissade].

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

restoureer ww.
'n Vervalle gebou of beskadigde kunsvoorwerp in die oorspr. toestand herstel.
Uit Ndl. restaureren (al Mnl.).
Ndl. restaureren uit Fr. restaurer uit Latyn restaurare 'herstel', met lg. van re- 'weer' en 'n nie-voorkomende ww., gevorm na Grieks stauros 'paal'.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

restaureren ‘herstellen, renoveren’ -> Indonesisch (me)réstorir ‘herstellen, renoveren’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

restaureren herstellen 1440 [MNW] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut