Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

respons - (reactie, weerklank)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

respons zn. ‘reactie, weerklank’
Mnl. respons ‘beurtzang’ [1240; Bern.], ‘antwoord, reactie’ in Hi ... gaf onslieden een cort respons [1350-1400; MNW-R]; nnl. ‘reactie, weerklank’ in Gedrag van menschen als respons op de buitenwereld [1929; iWNT], Een respons van 53,6 procent op een schriftelijke enquête [1965; iWNT].
In de Middelnederlandse betekenis ‘liturgische beurtzang’ rechtstreeks ontleend aan christelijk Latijn responsorium ‘id.’, afleiding van klassiek Latijn respōnsum ‘antwoord’, afgeleid van respondēre (verl.deelw. respōnsum) ‘antwoorden’, gevormd met → re- ‘terug-’ bij spondēre ‘beloven, toezeggen’, zie → sponsor. In de betekenis ‘antwoord’ ontleend, wrsch. via Oudfrans response ‘antwoord’ [ca. 1165; TLF], aan Latijn respōnsum.
In de algemene betekenis is in het Nederlands antwoord gebruikelijker; respons wordt vooral gebruikt in overdrachtelijke betekenissen als ‘reactie op een prikkel, op een enquête e.d.’. Wrsch. is hier sprake van betekenisontlening aan Engels response ‘reactie op prikkel’ [1815; OED], ouder respounse ‘antwoord’ [1300; OED], eveneens ontleend aan Latijn respōnsum.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

respons [antwoord, weerklank] {1265-1270} < oudfrans response, engels response [idem] < latijn responsio [antwoord], van respondēre (verl. deelw. responsum) [antwoorden, eig.: van zijn kant beloven], van re- [terug] + spondēre [plechtig beloven].

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

respons ‘antwoord, weerklank’ -> Indonesisch réspon(s) ‘antwoord, weerklank’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

respons antwoord, weerklank 1265-1270 [CG Lut.K] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut