Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

referendum - (volksstemming)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

referendum zn. ‘volksstemming’
Nnl. referendum ‘volksstemming’ in de instelling van het referendum, dat is de goedkeuring of verwerping van de wetten bij volksstemming [1883; Eemlander], het plebisciet of referendum [1885; Groene Amsterdammer], ook ‘stemming onder alle leden van een vereniging, niet alleen de afgevaardigden’ [1898; Van Dale], in de provincie Antwerpen, een referendum ... onder de Gemeenteraden [1913; WNT].
Ontleend, via Duits Referendum ‘volksstemming’ en/of via Frans référendum ‘id.’, aan Latijn referendum ‘dat wat voorgelegd moet worden’, letterlijk ‘dat wat teruggebracht moet worden’; dat woord is een afleiding van het ww. referre ‘terugbrengen, terugnemen’, zie → refereren.
Het verschijnsel volksraadpleging was in Nederland al voor 1883 bekend; men kende het uit landen als Frankrijk, Italië, de Verenigde Staten en vooral Zwitserland, maar ook uit de eigen geschiedenis, vooral ten tijde van de Bataafse Republiek (1795-1806). Het woord referendum werd voor 1883 al in ambtelijke taal gebruikt in de betekenis ‘waarover verslag moet worden uitgebracht’ [1824; Weiland].
Lit.: E. Sanders (2005), ‘Referendum’, in: NRC Handelsblad, 30 mei 2005

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

referendum [(volks)stemming] {1892} < latijn referendum [dat wat gerapporteerd moet worden], gerundivum van referre [terugbrengen, rapporteren] (vgl. refereren).

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

referendum (Latijn referendum)

T. Pluim (1922), Wetenswaardig allerlei: bijdragen tot algemeene kennis voor studeerenden bijeenverzameld door T. Pluim, Groningen

Referendum. (Lat: terug te brengen aan.) Wordt op een algemeene vergadering van een eenigszins groote vereeniging (die dus verschillende afdeelingen heeft, welke op die algemeene vergadering door afgevaardigden vertegenwoordigd zijn) een min of meer belangrijk besluit genomen, dan moet dit besluit vaak aan de goedkeuring van alle leden onderworpen worden. Eerst de meerderheid der leden, dus niet der vertegenwoordigste afdeelingen, beslist over het al of niet aannemen van het besluit. Men zegt dan, dat het besluit der algemeene vergadering aan een referendum wordt onderworpen. In Zwitserland geschiedt dit ook met besluiten der Bonds- of der Kantonale regeering. Zie ook Plebisciet.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

referendum ‘volksstemming’ -> Indonesisch réferéndum ‘volksstemming’; Papiaments referendum ‘volksstemming’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

referendum (volks)stemming 1892 [WNT] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut