Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

recherche - (opsporingsdienst)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

recherche zn. ‘opsporingsdienst’
Nnl. recherche ‘onderzoek’ [1598; WNT], ‘douanedienst’ [1845; WNT], ‘opsporingsdienst van de politie’ [1883; Schager Courant], de recherche der politie te Amsterdam [1911; WNT].
Ontleend aan Frans recherche ‘onderzoek’ [1452; TLF], van het werkwoord rechercher ‘onderzoeken’ [ca. 1100; TLF], van chercher ‘zoeken’ [ca. 1100; TLF], gevormd met het voorvoegsel → re- in een intensiverende functie bij chercher ‘zoeken’, dat is ontwikkeld uit Latijn circare ‘de ronde doen’, afleiding van circa, circum ‘eromheen’, zie → circa.
In het Nederlands heeft de betekenis zich ontwikkeld van ‘onderzoek’ (in het Frans nog steeds de hoofdbetekenis) naar specifiek ‘opsporingsonderzoek’ en ‘afdeling die dit onderzoek uitvoert’.
rechercheur zn. ‘beambte van de recherche’. Nnl. de knapste rechercheurs begonnen hunne nasporingen [1877; Schager Courant], rechercheur ‘douanebeambte’ [1910; Prick van Wely], ‘privé-detective’ [1924; WNT]. Afleiding van recherche. Het woord bestaat in deze betekenis niet in het Frans. ♦ rus zn. (NN) ‘rechercheur’. Nnl. rus ‘politieagent, rechercheur’ [1906; Boeventaal]. Bargoense verkorting van rechercheur.
Lit.: F.P.H. Prick van Wely (1910), Viertalig hulpwoordenboek, 204

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

recherche (Frans recherche)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

recherche ‘onderzoeksdienst’ -> Indonesisch resérse, sérse, sérsi ‘(politie) onderzoeksdienst’; Jakartaans-Maleis sèrsi ‘onderzoeksdienst’; Javaans resèrse ‘onderzoeksdienst’; Madoerees rāsersā ‘onderzoeksdienst’; Papiaments reshèrsh, reshèrshi, reshèrshe, reshèrzje ‘onderzoekspolitie’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut