Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

rancune - (opgekropte haat, wrok)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

rancune zn. ‘opgekropte haat, wrok’
Mnl. alle rancune ‘alle vijandschap’ [1320; MNW misgreep], evelmoede, wanconste, rancune ofte overhorechede ‘gramschap, vijandschap, wrok of opstandigheid’ [1361; MNW].
Ontleend aan Frans rancune ‘wrok’ [1080; Rey], een door dissimilatie ontstane variant van rancure ‘id.’ [ca. 1165; TLF], ontwikkeld uit vulgair Latijn *rancura, een onder invloed van cūra ‘zorg’ (zie → kuur 1) gewijzigde nevenvorm van klassiek Latijn rancor ‘ranzige smaak, haat, wrok’, dat een afleiding is van rancēre ‘ranzig zijn, stinken’, waarvan de herkomst onduidelijk is. Zie ook → ranzig.
De Oudfranse vorm rancure, die ook in het Middelnederlands ontleend is, rancuer [1290-1310; MNW-P], rancoor [1354; MNW], is nog terug te vinden in Nieuwfrans rancoeur ‘verbittering’ en als ontlening in Engels rancour ‘rancune’.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

rancune [wrok] {1361} < frans rancune [idem] < oudfrans rancure, rancune < middeleeuws latijn rancors, rancure, rancun(i)a < latijn rancor (2e nv. rancoris) [stank], van rancēre [stinken]; de vorm rancuna is gedissimileerd uit rancura, dat in het fr. rancoeur werd, geleend als middelnederlands rancore {1354}.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Aarts (2017), Etymologisch Dictionairke vaan ’t Mestreechs, Maastricht

rancuun (zn.) wrok; Middelnederlands rancune <1320> < Frans rancune.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

rancune wrok 1361 [MNW] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal