Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

raak - (het doel treffend)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

raak bn. ‘het doel treffend’
Vnnl. Raeck oft mis ‘het doel treffend of missend’ [1573; Thes.], Hij ... verwondde den luitenant doodelijk, onder de woorden: “dats raeck” [1641; iWNT]; nnl. raak ... schieten [1770; iWNT], rake opmerking [1902; iWNT].
Hetzelfde woord als het zn. vnnl. (eenen) raeck ‘slag die het doel treft’ [1573; Thes.], een afleiding van het werkwoord → raken ‘treffen’.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

raak3* [het doel treffend] {1641} oorspr. een zn. middelnederlands ra(ec)ke [toeval] {1489} van raken1 [treffen].

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

raak 3 bnw. ‘het doel treffend’, reeds 1558 raeck kommen ‘slagen’. Ontstaan uit mnl. te rāke ‘naar behoren’, waarvoor zie raken.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

raak bnw. Oorspr. alleen adverbiaal gebruikt. Reeds in 1558 raeck kommen “slagen”. Uit mnl. te rāke “naar behooren”, al vroeg echter gevoeld als de stam van raken. Zie raken.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

raak 3 m. en v., verbaalabstr. van raken 1.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

2raak b.nw.
1. Getref, sowel akkuraat as skrams. 2. Treffend, ter sake.
Uit Ndl. raak (1641 in bet. 1, 1785 in bet. 2), 'n afleiding van 'n verouderde s.nw. raak (al Mnl.) 'aanraking'. Dit is aanvanklik as 'n pred. b.nw. gebruik, en eers vanaf die tweede helfte van die 18de eeu as attr. b.nw. en as bw. Die bestaan van 'n b.nw., bw. mis naas 'n s.nw. mis en 'n ww. missen het die onstaan van 'n b.nw., bw. raak naas 'n s.nw. raak en 'n ww. raken bevorder. Die verbinding raak of mis moet as uitgangspunt vir die ontwikkeling gegeld het.
Vanuit Afr. in S.A.Eng. (1871 in bet. 1).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

raak ‘het doel treffend’ -> Zuid-Afrikaans-Engels raak ‘het doel treffend’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

raak* het doel treffend 1641 [WNT]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal