Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

proletariër - (bezitloos arbeider)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

proletariër [bezitloos arbeider] {1870} < hoogduits Proletarier < frans prolétaire < latijn proletarius [eig.: kroostman], in het oude Rome een burger van de sociaal laagste klasse, arm en daardoor slechts in staat om de staat te dienen met nakomelingschap, van proles [kroost, jonge manschap], van pro [voor] + de stam van alere [voeden] (vgl. alimentatie).

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

proletariër (Duits Proletarier); (-s aller landen, verenigt u) (vert. van Duits Proletarier aller Länder, vereinigt euch)

T. Pluim (1922), Wetenswaardig allerlei: bijdragen tot algemeene kennis voor studeerenden bijeenverzameld door T. Pluim, Groningen

Proletariërs. De Romeinsche koning Servius Tullius deelde de bewoners naar hun vermogen in vijf klassen in. Zij, die zóó weinig bezaten, dat zij niet eens in de laagste klassen vielen, werden proletariërs genoemd. Het woord is afgeleid van “proles” = nakomelingschap, daar zij alleen door hun kinderen (als soldaten) den staat van dienst konden zijn. Tegenwoordig noemt men proletariërs de armsten onder de arbeidende klasse.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

proletariër ‘bezitloos arbeider’ -> Indonesisch proletar ‘bezitloos arbeider’.

Dateringen of neologismen

Nicoline van der Sijs (2015-heden), Jaarwoordenzoeker ‘Een woord uit elk jaar 1800-heden’, zie ook bij Onze Taal

socialistisch [van of volgens het socialisme] (1868). In 1868 wordt het Nederlands Werklieden Verbond opgericht, een afdeling van de socialistische Eerste Internationale. Hiermee doet het socialisme officieel zijn intrede in Nederland. Het woord socialisme is al iets eerder in het Nederlands aangetroffen. In de tweede helft van de negentiende eeuw komen allerlei maatschappelijke bewegingen op. De namen hiervoor zijn internationaal. Het is dan ook niet uit te maken of het Nederlands de woorden communisme, kapitalisme, marxisme en socialisme geleend heeft uit het Duits, Engels of Frans. Zeker is wel dat nihilisme, proletariër en proletarisch overgenomen zijn uit het Duits, waarin ze zijn gevormd.

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

proletariër bezitloos arbeider 1870 [WNT] <Duits

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut