Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

profaan - (werelds)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

profaan [werelds] {prophaen 1540} < frans profane < latijn profanus [niet gewijd, niet ingewijd], van pro [voor] + fanum [heiligdom, tempel], dus slaand op diegenen, die vóór de tempel bleven. In tegenstelling tot onze kerken was de tempel in de Oudheid niet een plaats waar het volk binnentrad om een dienst mee te maken.

P.H. Schröder (1980), Van Aalmoes tot Zwijntjesjager, Baarn

fanatiek

Via het Franse fanatique is ons woord fanatiek ontleend aan het Latijnse fanaticus. Tot in de 19e eeuw werd het slechts gebruikt in de zin van: bezield door een blinde geloofsijver. Dit is geheel in overeenstemming met de oorspronkelijke betekenis. Het woord fanum duidde namelijk aan: een aan de Godheid gewijde plaats, dus een heiligdom of tempel. Een fanaticus was dus een door de Godheid bezetene. De meer algemene betekenis die wij thans aan het woord hechten, is van jongere datum en heeft een wat politieke kleur. Tot dezelfde familie behoort het woord profaan, dat eigenlijk betekent: wat zich vóór, dus buiten het heiligdom bevindt en dus: werelds, onkerkelijk en zelfs: heiligschennend.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

profaan ‘werelds’ -> Indonesisch profan ‘werelds’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

profaan werelds 1540 [HWS] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut