Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

prei - (soort look, groente) (Allium porrum)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

prei zn. ‘soort look, groente’ (Allium porrum)
Mnl. poret ‘prei’ [1226-50; VMNW], porreide, poreyde in als porreide sap groene ‘groen als het nat van prei’ [1287; VMNW], in die erde ... gewassen alse poreyde ‘gegroeid in de aarde als prei’ [1351; MNW-P], preyde in het verkleinwoord preydekijn ‘preitje’ [1439; MNW], poreye in mit poreyen gekookt [1485; MNW]; vnnl. porreye ‘prei’ [1599; Kil.], prey in al eet gy geen prey [1612; WNT].
De vorm porey is wrsch. ontleend aan Oudfrans poree ‘(groentesoep van) prei’ [1197; TLF poirée] (Nieuwfrans poireau ‘prei’ < Latijn porellus ‘preitje’). Oudfrans poree gaat terug op Latijn porrum, ook porrus, ‘prei’. De oudste Nederlandse vorm poret komt ook voor in het Oudfrans en is mogelijk ontleend aan middeleeuws Latijn porrata ‘preigerecht, product van prei’, een afleiding van porrum; een andere mogelijkheid is dat Oudfrans poret een verkleinwoord is van poree. De Middelnederlandse vormen met -d- (porreide, poreyde, preyde) gaan terug op middeleeuws-Latijnse nevenvormen van porrata. De vormen preyde, prey (nnl. prei) zijn ontstaan door uitval van de -o- in de lettergreep vóór de klemtoon, zoals ook in bijv.krant en → krent.
In het Middelnederlands en Vroegnieuwnederlands bestond ook de samenstelling porlooc, letterlijk ‘preilook’ [1240; Bern.].

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

prei [soort look] {poret 1226-1250, porey(de) 1287, prey 1612} < oudfrans porée < latijn porrum [look, prei], verwant met grieks prason [look] (vgl. praseem).

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

prei znw. v., mnl. poreye, porreye, par(r)eye, par(r)eide < ofra. porée (nfra. porreau, poireau) < lat. porrum ‘look, prei’. — Een andere ontlening is mnl. porlooc (nnl. dial, poor), mnd. porlōk, mhd. pforre, porre, oe. porr ‘prei’. Maar nhd. porree gaat evenals het nl. woord terug op ofra. porée.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

prei znw., mnl. poreye, porreye, par(r)eye (-eide) v. Voor de vormen vgl. kraal I. Evenals nhd. porree m. “prei” uit ofr. porée “id.”, dat evenals fr. porreau “id.” gevormd is van lat. porrum “id.”. Hierop gaan mhd. oudnhd. pforre, porre m., mnl. por-looc o., nnl. dial. poor (ō), mnd. por-lôk, ags. porr (o.? ook por-lêac) “prei” terug.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

prei v., Kil. porreye, uit Fr. porée, dat met poireau, een afleid. is van Lat. porrum, Gr. práson.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Aarts (2017), Etymologisch Dictionairke vaan ’t Mestreechs, Maastricht

poor (zn.) prei; Vreugmiddelnederlands poret <1226-1250> < Frans porée.

S.P.E. Boshoff en G.S. Nienaber (1967), Afrikaanse etimologieë, Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetensckap en Kuns

prei: groentes. (Allium porrum, fam. Liliaceae); Ndl. prei (Mnl. por(r)eye/par(r)eye/par(r)eide, by vRieb o.a. prei/p(o)rey), via Ofr. porée (Fr. poireau/porreau) uit Lat. porrum, “look”.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

poor (Limburgs) ‘prei’ (Latijn porrum)
prei (Oudfrans porée)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

prei ‘soort look’ -> Indonesisch perai, prei ‘soort look’; Javaans prèi ‘soort look’; Papiaments prei ‘soort look’; Sranantongo prèi ‘soort look’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

prei soort look 1226-1250 [CG II1 Pl.gloss.] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut