Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

predicaat - (gezegde; loffelijke bijvoeging)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

predicaat zn. ‘gezegde; loffelijke bijvoeging’
Nnl. predicaat ‘benaming’ in Haerlieder predicaten ‘de benamingen die hun toekomen’ [1523; iWNT], praedicaat ‘(naamwoordelijk deel van het) gezegde’ in Het adjectief wordt ... door middel van het hulpwerkwoord zijn of worden als praedicaat ... bij het substantief gesteld [1846; iWNT], ‘gezegde’ in collektieven met een meervoudig praedikaat, b.v. ... Het meerderdeel durven [1863; iWNT], ‘eretitel’ in het praedikaat van Jonkheer en Hoogwelgeboren [1868; iWNT], ‘loffelijke bijvoeging’ in een diploma ... met het praedicaat zeer goed [1909; iWNT].
Ontleend aan middeleeuws Latijn predicatum ‘benaming’, uit Laatlatijn praedicatum ‘dat wat uitgesproken wordt over iets’, het zelfstandig gebruikte onzijdige verl.deelw. van praedicāre ‘verkondigen, beweren, openlijk bekendmaken’, zie → preken.
De betekenissen ‘eretitel’ en ‘loffelijke bijvoeging’ zijn wrsch. overgenomen van Duits Prädikat. Bij uitbreiding kan een predicaat ook minder loffelijk zijn, zoals in Die kreeg het predikaat ‘zeer slecht’ [2000; Trouw]. Voor de taalkundige betekenis, zie ook → gezegde.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

predikaat [attribuut, gezegde] {predicaat 1824} < frans prédicat < latijn praedicatum, verl. deelw. van praedicare [beweren, verklaren] (vgl. prediken).

Thematische woordenboeken

E.J. Dijksterhuis (1939), Vreemde woorden in de wiskunde

Praedicaat (< Lat. praedicaüim; < praedicare = vermelden). Lett. Wat van iets gezegd wordt. Math. gebruikt voor termen, die een verband tussen twee dingen uitdrukken, b.v. gelijk aan, groter dan, congruent met.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

predikaat (loffelijke) bijvoeging 1815 [WNT jonkheer] <Duits

predikaat gezegde 1846 [WNT praedicaat] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal