Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

porto - (vrachtgeld)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

port zn. ‘briefvracht’
Vnnl. port ‘vrachtgeld, loon voor de bode’ in het port van myne brieven [1588; WNT], (de bode:) sij sullen my mijn port ... betalen [1621; WNT], ook de samenstelling briefport ‘vrachtgeld voor brieven’ in geen briefport hoeven te betalen [1677; WNT prescriptie]; nnl. port ‘vrachtgeld voor poststukken’ in Porten van Brieven en Pakketten [1807; iWNT], ook de samenstelling strafport ‘bij te betalen bedrag voor onvoldoende gefrankeerd poststuk’ in onvoldoende gefrankeerd ... strafport [1895; Groene Amsterdammer].
Ontleend aan Frans port ‘vrachtprijs, vrachtgeld’ [1560; TLF], een afleiding van porter ‘vervoeren, dragen’, ontwikkeld uit Latijn portāre ‘dragen, transporteren, overzetten’, een afleiding van portus ‘haven, riviermonding’, verwant met → voorde en het werkwoord → varen 2; zie ook → poort.
Hetzelfde Latijnse werkwoord portāre, of een afleiding ervan, verschijnt ook in → apporteren, → colporteren, → deporteren, → exporteren, → importeren en → transporteren, en in → rapport, → reportage, → supporter.
porto zn. ‘briefvracht’. Vnnl. porto ‘vrachtgeld’ in porto van brieven [1585; De Bruijn-van de Helm 1992]; nnl. porto ‘vracht voor poststukken’ in het porto zeer hoog [1800; WNT voorzichtelijk], postwet van September 1850 ... het daarbij ingevoerde lager porto [1860; WNT welvaren I], ook de samenstellingen briefporto in laag en uniform briefporto [1896; WNT uniform I] en strafporto [1915; Groene Amsterdammer]. Ontleend aan Italiaans porto ‘vracht, transport; vrachtprijs’ [13e eeuw; DELI], afleiding van portare ‘vervoeren, dragen’, ontwikkeld uit Latijn portāre.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

port1 [vrachtgeld] {1612} < frans port < italiaans porto (mv. porti), van latijn portare [dragen, brengen, vervoeren].

porto [vrachtgeld] {1585} < italiaans porto (vgl. port1).

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

port 2 znw. o. m. ‘vrachtrecht voor poststukken’, verkort uit porto < ital. porto ‘het dragen’.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

port II, porto (de, het). Laat-nnl. uit fr. port resp. direct uit it. porto (bij lat. portâre “dragen”). Ook elders ontleend.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

S.P.E. Boshoff en G.S. Nienaber (1967), Afrikaanse etimologieë, Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

port I: posgeld; verk. v. porto uit It. porto, “die dra”.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

porto (Italiaans porto)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

porto ‘vrachtgeld voor poststukken’ -> Indonesisch porto ‘vrachtgeld voor poststukken’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

port vrachtgeld voor poststukken 1588 [WNT Bijv.+verb.] <Frans

porto vrachtgeld voor poststukken 1585 [De Bruijn Tw. 10] <Italiaans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut