Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

portemonnee - (geldbeurs)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

portemonnee zn.‘geldbeurs’
Nnl. portemonnaie, portemonnee ‘beurs’ in portemonnaie “geldtaschje” [1855; Kramers], uw portemonnaie kwijt [1877; Groene Amsterdammer], haar portemoneetje en haar huissleutel [1910; WNT].
Ontleend aan Frans porte-monnaie ‘geldbeurs’ [1856; TLF], dat, misschien naar analogie van iets ouder Italiaans portamonete ‘id.’ [1847; DELI], gevormd is uit de stam van het werkwoord porter ‘dragen’ < Latijn portāre ‘id.’, zie → port, en monnaie ‘geld’ < Latijn monēta ‘geld, valuta, munt’, zie → munt 1.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

portemonnee [geldtasje] {1901-1925} < frans porte-monnaie, van porter [dragen] < latijn portare [idem] + monnaie [geld] (vgl. money).

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Aarts (2017), Etymologisch Dictionairke vaan ’t Mestreechs, Maastricht

portmenee (zn.) geldbeurs; Nuinederlands portemonnee <1855> < Latien porte-monnaie.

F. Debrabandere (2007), Zeeuws etymologisch woordenboek: de herkomst van de Zeeuwse woorden, Amsterdam

portemeneetjes zn. mv.: Calceolaria scabiosifolia, pantoffeltje. Portemonnee ‘geldtasje’ < Fr. portemonnaie. De naam slaat op de beursvorm, vgl andere dialectnamen: beursjes (WV), judasbeurze (WV), zakskens (OV), mutsje, schoentjes (Gent), slofje, doosjesbloem (Nederland).

F. Debrabandere (2002), West-Vlaams etymologisch woordenboek: de herkomst van de West-Vlaamse woorden, Amsterdam

portemonneetjes (Diksmuide), portemaneetjes (R), zn. mv.: pantoffelbloem, Calceolaria scabiosifolia. Dim. van portemonnee < Fr. portemonnaie. Alle volksnamen verwijzen naar de beursvorm van de bloem: muiltjesbloem (OV), mutsje, beurzekens (WV), schoentjes (Gent), zakskens (OV), Judasbeurze (WV), sloffe (Nndl.).

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

portemonnee (Frans portemonnaie)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

portemonnee ‘geldtasje’ -> Papiaments pòtmòni ‘geldbeurs’ (uit Nederlands of Engels); Sranantongo portmoni ‘geldtasje’; Sarnami patmoni ‘geldtasje’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

portemonnee geldtasje 1872 [GVD] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut