Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

pool - (voetbalpool, overeenkomst tussen concurrenten)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

pool 3 zn. ‘kartel; wedsysteem’
Nnl. pool ‘kartel, verbinding van zakendoenden’ in deelhebbers in de pool ... die elkanders risico's onderling verzekeren en de winst deelen [1888; WNT], ‘wedsysteem’ in bij een pool ... vult men ... briefjes in tegen betaling van een vast bedrag per kolom [1937; Groene Amsterdammer], ‘gezamenlijk gebruik van iets’ in de verbinding carpool ‘het in één auto van en naar het werk rijden’ [1982; Kampioen], ‘gemeenschappelijk fonds’ in beleggers in collectieve pools [1994; Financieel Dagblad], ‘verzameling overeenkomstige personen of zaken’ in reportes worden in pools ... ingedeeld [1982; Haagse Post].
Ontleend aan Engels pool ‘gemeenschappelijk fonds van gelden of eigendommen’ [1872; OED], eerder al ‘totale inzet bij weddenschappen’ [1868; OED], nog eerder ‘totale inzet bij een kaartspel’ [1711; OED] en ‘soort biljartspel’ [1693; OED]. Het Engelse woord is ontleend aan Frans poule ‘totale inzet bij een spel’ [1665; TLF], waarvan de verdere herkomst niet duidelijk is; mogelijk een overdrachtelijke betekenis ‘wat de kippen samen gelegd hebben’ van poule ‘kip’ < vulgair Latijn *pulla, vrouwelijke vorm van klassiek Latijn pullus ‘jong hoen, jong dier’, verwant met → veulen.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

pool3 [voetbalpool, overeenkomst tussen concurrenten] {1888 in de betekenis ‘overeenkomst tussen concurrenten’; de betekenis ‘voetbalpool’ 1926-1950} < engels pool < frans poule [kip] (vgl. poule).

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

pool 3 znw. m. nnl. < ne. pool (in Amerika) ‘overeenkomst van concurrenten om samen te werken’, eig. ‘plaats waar de inzetten bij een kaartspel verzameld worden’. Dit heeft men afgeleid van fra. poule ‘kip’ (omdat de inzetten als eieren beschouwd werden?).

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

2poel s.nw.
Gesamentlike bedrag, inset.
Uit Eng. pool (1868).
Eng. pool uit Fr. poule 'speler se inset, wedgeld' uit Oudfrans poule 'hen', dus 'lêer van 'n eier per dag'.

Dateringen of neologismen

F. Bakker, E. van Ruijsendaal, P. Uljé, D. van Zijderveld, Vindpunt.nl – elektronisch doorzoekbare Woordenlijst Overbodig Engels met Nederlandse tegenhangers, uitgebreide en verbeterde voortzetting van de boekuitgaven Funshoppen in het Nederlands (2009) en Op-en-Top Nederlands (2015)

pool zn. Ontleend aan het Engels.
[alg.] = reservoir, bestand, bundel, groep, gedeelde voorziening. We beschikken over een bestand van ervaren invalkrachten.
[media] = amusementsprogramma, programma, uitzending. De commerciëlen tonen meer amusementsprogramma's dan informatieve uitzendingen.
= [ict] topdomein.

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

pool voetbalpool 1949 [De Vooys] <Engels

M. De Coster (1999), Woordenboek van Neologismen: 25 jaar taalaanwinsten, Amsterdam

pool (← Eng.), het gezamenlijk vergaren van bronnen en informatie door een aantal rivaliserende journalisten wanneer individuele nieuwsgaring te lang zou duren; groep samenwerkende journalisten. Pools worden bijvoorbeeld gevormd bij het verslaan van oorlogstoestanden.

Terug naar het presidentiële Paleis, alwaar een geselecteerd groepje journalisten — een pool noemt men dat in vaktaal — van de persbureaus U.P.I., Reuter, Capitol, Benelux Press, ANP, alsmede De Telegraaf en Playboy de gelegenheid werd geboden om de prachtige Hoofdzaal te fotograferen. (Playboy, augustus 1985)
Er was, de Amerikanisering van het overheidsapparaat lijkt niet te stuiten, een zogenaamde ‘pool’ geselecteerd van een beperkt aantal fotografen. (Haagse Post, 19/07/86)
Anderzijds is het ook zo dat een krant niet aan de ‘pool’ wenst deel te nemen, maar liever een eigen reporter stuurt, altijd die vrijheid behoudt. (De Morgen, 16/05/87)
Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal