Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

polio - (kinderverlamming)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

polio [kinderverlamming] {na 1950} verkort uit poliomyelitis.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

polio s.nw.
Tipe siekte van die harsings of rugmurg, kinderverlamming.
Uit Eng. polio (1931).
Eng. polio is 'n verkorting van poliomyelitis, met lg. gevorm op basis van Grieks polios 'grys', muelos 'murg' en die agterv. -itis wat 'ontsteking' aandui, dus lett. 'ontsteking van die grys stof van die brein'.

S.P.E. Boshoff en G.S. Nienaber (1967), Afrikaanse etimologieë, Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

polio: ook bek. as kinderverlamming; verk. v. poliomiëlitis; Eng. polio(myelitis) uit Gr. polios, “grys”, en muelos, “murg”, terwyl suf. -itis gew. ’n “ontsteking” te kenne gee.

Thematische woordenboeken

P.G.J. van Sterkenburg (2001), Vloeken. Een cultuurbepaalde reactie op woede, irritatie en frustratie, 2e druk, Den Haag

polio. In de jaren vijftig werd onder invloed van de toen uitgebroken polio-epidemie de verwensing krijg de polio! geboren. Hoe de actualiteit het verwensgedrag van de vloeker inspireert, zien wij wel vaker. Ik wijs hier op krijg de aids!, krijg de gekkekoeienziekte! en krijg de varkenspest! Krijg de polio! betekent letterlijk ‘krijg kinderverlamming’. Die betekenis is afgezwakt. Emotioneel duidt de verwensing op minachting, woede, weerzin en verontwaardiging, en zij kan weergegeven worden met ‘donder op’. Door studenten van de Leidse studentenvereniging Minerva wordt vooral tijdens de groentijd regelmatig gebruikt krijg polio aan je jodokio!, waarbij jodokio substituut zou zijn voor ‘pik’.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

polio ‘kinderverlamming’ -> Indonesisch polio ‘kinderverlamming’; Madoerees pōliyō ‘kinderverlamming’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

polio kinderverlamming 1957 [WP jaarboek 1958]

Winkler Prins Boek van het jaar (1958-1980), Amsterdam / Brussel (lemma ‘Nieuwe woorden in onze taal’)

poliokinderverlamming (1957); Polio (1958) snel inburgerende afkorting van poliomyelitis (kinderverlamming).
Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut