Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

plaque - (plaatvormige decoratie)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

plakken ww. ‘kleven, doen kleven’
Mnl. placken, plecken ‘pleisteren’ in de afleiding placker(e) ‘stukadoor’ [1291; VMNW], liemplacken ‘(het) met leem pleisteren’ [1343-44; MNW leemplacken], plecken mit ... moortere ‘pleisteren met mortel’ [ca. 1425; MNW], ‘doen kleven’ in plecse op een ‘laat het aaneenkleven’ [15e eeuw; MNW]; vnnl. placken ‘aanplakken, op muren aanbrengen’ in Plact brieven aen kercken [1526-67; iWNT], placken aen den wand ‘aanplakken’, placken ‘pleisteren; bezoedelen; vastkleven’ [beide 1599; Kil.].
Herkomst onbekend.
Mnd. placken ‘met kalk of leem besmeren’.
Het woord is al vroeg ontleend in het Frans, dat als oudste betekenis van plaquer ‘opbrengen van siermetaal op het haar’ [ca. 1250; TLF] heeft, en daarna ‘(muren) pleisteren’ [eind 13e eeuw; TLF] (Nieuwfrans ‘vergulden, fineren’, Belgisch-Frans ‘plakken’). De oorspr. Nederlandse betekenis lijkt dus algemeen ‘aanbrengen’, waaruit in het bijzonder ‘pleister aanbrengen, met pleister besmeren’, later ‘plakkaten aanbrengen op een muur’ en meer in het algemeen ‘vastkleven’. Indien er etymologisch verband is met → plek ‘vlek, klodder’, zou men echter eerder ‘pleister aanbrengen’ als oorspr. betekenis aannemen.
plak 2 zn. ‘aanslag op tanden’. Nnl. plaque ‘plek’ [1956; Coëlho], ‘aanslag op de tanden’ [1974; Koenen], ook plak. Internationaal woord, oorspr. Frans plaque (dentaire) ‘tandplak’, betekenisuitbreiding van ‘plek, vlek’, waarin plaque een afleiding is van plaquer.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

plaque [plaatvormige decoratie, aanslag op de tanden] {1847} < frans plaque (vgl. plaket).

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

plaque plaatvormige decoratie 1847 [KKU] <Frans

plaque aanslag op de tanden 1976 [GVD] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal