Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

pincet - (tangetje)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

pincet zn. ‘tangetje’
Vnnl. pincet, pincette, pinset ‘klein trektangetje’ in een pincette ... is bequaem om yet vreemts wt te trecken [1604; WNT zwaan], Ghy weet met het pinçet uw wijnbraeuw te besnoeyen [1665; WNT dunte]; nnl. pincet ‘tangetje’ in anatomische pincetten [voor 1881; WNT].
Ontleend aan Frans pincette ‘tangetje’ [1321; TLF], verkleinwoord van pince ‘tang, knijper’, dat een afleiding is van pincer ‘knijpen’ [1178; TLF], ouder pincier [ca. 1165; TLF], van onduidelijke herkomst.
Mogelijk (TLF) is Frans pincer, evenals Italiaans pinzare en Spaans pinchar ‘knijpen’, afgeleid van pins-, pints-, een klankexpressieve wortel die een snelle beweging schildert. Een andere mogelijkheid (BDE) is dat Oudfrans pincier ontwikkeld is uit vulgair Latijn *pinctiare; dit zou dan een vermenging zijn van punctiare ‘prikken, doorsteken’, een afleiding van Latijn punctum ‘punt’, zie → punt, en piccare ‘prikken’, zie → pikken.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

pincet [tangetje] {1672} < frans pincette [idem], verkleinwoord van pince [knijper], van pincer [knijpen] (vgl. pinceren).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

pincet ‘tangetje’ -> Indonesisch pénsét, pinsét ‘tangetje’; Japans pinsetto ‘tangetje’; Papiaments pinsèt ‘tangetje’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

pincet tangetje 1672 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut