Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

periode - (tijdruimte, cyclus)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

periode zn. ‘tijdruimte, cyclus’
Vnnl. periode ‘fase, levensperiode’ [1592; WNT wijsheid], Periode ‘(ingewikkelde) volzin’ [1634; WNT], periode ‘tijd, tijdvak’ [1663; WNT rijk I]; nnl. De Periode ... van den Aardkloot ‘de omlooptijd van de aardbol’ [1773; WNT].
Ontleend aan Frans peryode (Nieuwfrans période) ‘tijdspanne’ [14e eeuw; TLF], later ook ‘volzin’ [1596; TLF], een ontlening mogelijk via Latijn periodus ‘tijdspanne, volzin’ van Grieks períodos ‘rondgang, omloop, periode’, later ook ‘afgeronde zin’, gevormd uit peri- ‘rond’ (zie ook → periscoop) en hodós ‘weg’ (zie ook → anode).

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

periode [tijdruimte] {1657} < frans période [idem] < latijn periodus [volzin, periode] < grieks periodos [kringloop, omloop van tijd], van peri [rondom] + hodos [weg, tocht].

P.H. Schröder (1980), Van Aalmoes tot Zwijntjesjager, Baarn

periode

Het Griekse woord peri betekent: om, rondom; het Griekse hodos betekent weg. Een peri-hodos, in het Latijn: een periodus is dus eigenlijk: een omweg, een rondom-weg. In de astronomie wordt het woord periode nog gebezigd in deze betekenis. Men verstaat er onder: de cirkelloop en de regelmatige omloopstijd van een planeet. In de geschiedwetenschap is een periode: een tijdperk tussen twee hoofdgebeurtenissen in, dat gekenmerkt wordt door dezelfde trekken of toestanden en dat daarom als een geheel wordt beschouwd. In de stijl noemt men een passage in de tekst, een gedeelte dat een op zichzelf staand geheel vormt, ook wel een periode. Een periodiek tenslotte is een tijdschrift dat wekelijks of maandelijks, in ieder geval met regelmatige tussenpozen verschijnt.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

periode s.nw.
1. Tydperk waarna dieselfde astronomiese of ander verskynsels weer voorkom. 2. Onderskeie tydvak. 3. Lesuur, bv. op skool.
In bet. 1 en 2 uit Ndl. periode (1657 in bet. 1 en 2). In bet. 3 uit Eng. period (1876).
Ndl. periode uit Fr. période.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

periode (Frans période)

P.H. van Laer (1964), Vreemde woorden in de sterrenkunde, 2e druk, Groningen

Periode (= Lat. períodus; = Gr. περίοδος (periodos) = omloop; < → peri-, + ὁδός (hodos) = weg). Omloop, omloopstijd; tijdsduur waarin eenzelfde, telkens op gelijke wijze terugkerend, verschijnsel verloopt.

P.H. van Laer (1949), Vreemde woorden in de natuurkunde, Groningen/Batavia.

Periode (Lat. períodus = Gr. περίοδος (períodos) = omloop; < περί (peri), + ὁδός (hodós) = weg). Omloop; tijdsverloop waarna een verschijnsel zich op dezelfde wijze herhaalt; → periodiek.

E.J. Dijksterhuis (1939), Vreemde woorden in de wiskunde

Periode (< Gr. περίοδος; < περί = rondom; ὁδός = weg). Omloop; vd. omloopstijd. Vd. tijd, afstand of waarde-interval, waarna zich iets herhaalt. B.v. de periode van de functie sin x is 2n. Ook gebruikt voor het aantal cijfers van het repetendum van een repeterende breuk.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

periode ‘tijdruimte’ -> Indonesisch période ‘tijdruimte’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

periode tijdruimte 1657 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal