Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

per - (door middel van; voor; met ingang van)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

per vz. ‘door middel van; voor; met ingang van’
Vnnl. Per die vachuer betailt ‘voor de huur van een ruimte betaald’ [1513; WNT vak], 4 pond parisis per voer ‘4 Parijse ponden voor elke vracht’ [1517; WNT veldheer], gewerdeint per Walraven leyendecker ‘getaxeerd door Walraven de leidekker’ [1543; WNT waardijnen], per brief [1592; WNT zicht II], per joncke ‘met een jonk’ [1617; WNT zooveel]: nnl. Uwe remise per of pro 6 Augustus ‘uw wissel afgegeven op of voor 6 augustus’ [1843; WNT].
Ontleend aan Latijn per ‘door, door ... heen, tijdens, d.m.v., wegens’, in middeleeuws Latijn ook ‘voor elke’, dat ook als voorvoegsel voorkomt.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

per [door, door middel van] {1579} < latijn per.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

per voorz. eerst nnl. < lat. per ‘door, door middel van’.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

per voorz., nnl. Ontl. uit lat. per “door, door middel van”.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

per voorz., in per week, enz., uit Lat. per = door, voor: z. ver 2.

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

per (Latijn per)

P.H. van Laer (1949), Vreemde woorden in de natuurkunde, Groningen/Batavia.

Per, per- (Lat.). Praep.: door…heen, gedurende, door middel van. Eerste lid in samenstellingen met de betekenissen: 1. door…heen; 2. volkomen, ten einde toe.

E.J. Dijksterhuis (1939), Vreemde woorden in de wiskunde

Per (Lat. praepositie). Op grond van, volgens. Gebruikt in: per definitionem (→ definitie) = volgens definitie.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

per ‘voorzetsel’ -> Fries per ‘voorzetsel’; Indonesisch per ‘voorzetsel’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

per voorzetsel 1579 [WNT wrak I] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal