Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

paraffine - (wasachtige stof)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

paraffine zn. ‘wasachtige stof’
Nnl. paraffine ‘vettige stof gedestilleerd uit hout, kolen, petroleum enz.’ in 1 centenaar Iersche turf geeft ... 10 lood paraffine ‘100 kilo Ierse turf levert 100 gram paraffine op’ [1851; WNT turf I], ook nog wel in de Duitse spelling paraffin in vettigheid ... door het daarin aanwezige paraffin [1854; WNT turf I], leder ... met paraffine lucht- en waterdigt te maken [1864; WNT waterdicht], ook in samenstellingen als paraffinekaarsen [1881; WNT].
Ontleend aan Duits Paraffin, een in 1830 door de Duitse chemicus Karl von Reichenbach (1788-1869) geïntroduceerde term op basis van Latijn parum ‘niet veel, te weinig’ en affīnis ‘verwant met, grenzend aan’, wegens het feit dat paraffine vrijwel niet met andere stoffen reageert. Latijn parum is een vorm van parvus ‘weinig, klein, zwak’, verwant met → veulen. Latijn affīnis is gevormd uit → ad- ‘naar, tot’ en fīnis ‘grens’, zie → finale.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

paraffine [wasachtige stof] {1872} < hoogduits Paraffin, gevormd door de Duitse chemicus Karl baron von Reichenbach (1788-1869), van latijn parum [(te) weinig] + affinis [verbonden met, aanverwant], zo genoemd omdat de stof weinig chemische affiniteit bezit. Het woord paraffine bestond al in het 16e-eeuwse fr. met de betekenis ‘harsachtige pek’.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

paraffine znw. v., sedert 1830 toen de geleerde Reichenbach het woord samenstelde uit lat. parum ‘(te) weinig’ en affinīs ‘verwant’, dus naam voor een stof, die weinig met andere stoffen verwant is.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

paraffine znw. Internationaal woord, in 1830 door den geleerde Reichenbach gevormd uit lat. parum “(te) weinig” en affînis “verwant”: “weinig verwant met andere stoffen”.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

paraffien s.nw.
Vloeibare brandstof, lampolie.
Uit Eng. paraffin (1838).
Eng. paraffin uit D. Paraffin, kunsmatig geskep in 1830 deur die D. chemikus Von Reichenbach (1778 - 1869) van Latyn parum '(te) min' en affinis 'verwant', na aanleiding daarvan dat die stof min verwantskap met ander stowwe getoon het.

S.P.E. Boshoff en G.S. Nienaber (1967), Afrikaanse etimologieë, Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

paraffien: vloeibare brandstof d. distillasie verkry; Ndl. paraffine, Eng. paraffin(e), intern., berus op naam wat Von Reichenbach (1830) kunsmatig gemaak het uit Lat. parum, (te) “min”, en affinis, “verwant”, n.a.v. geringe affiniteit m. ander stowwe.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

paraffine (Duits Paraffin)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

paraffine ‘wasachtige stof’ -> Indonesisch parafin ‘wasachtige stof’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

paraffine wasachtige stof 1863 [KKU] <Duits

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut