Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

paraaf - (verkorte handtekening)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

paraaf zn. ‘verkorte handtekening’
Vnnl. paraphe ‘merck’ [1654; Meijer]; nnl. ‘pennentrek als een ondertekening’ [1824; Weiland], paraphe: pennetrek onder ene naamteekening ... verkorte handteekening, alleen door eene of meer voorletters [1840; Vad.lett., 308], paraaf van Frederik den Groote ... onder zijn staatsstukken: F. [1912; Groene Amsterdammer].
Ontleend aan Frans paraphe, parafe ‘verkorte handtekening’ [1394; TLF], eerder al ‘paragraaf’ [ca. 1390; TLF]. Het woord is een samentrekking van paragraphe ‘paragraaf’ of ontleend aan middeleeuws Latijn paraphus, paraf(f)us, samentrekking van paragraphus ‘id.’, zie → paragraaf. Een paraphe was oorspronkelijk een krul of soortgelijk teken bij een handtekening, als waarmerk ter voorkoming van vervalsing, en ging paraphe heten omdat zo'n krul leek op de paragraaftekens in handschriften. Later werd een paraaf een teken dat bestaat uit de beginletters van een naam.
Eerder heette een paraaf in het Nederlands wel bijtekening: vnnl. byteekening [1642; WNT].
paraferen ww. ‘van een paraaf voorzien’. Vnnl. parapheren ‘van een waarmerkende paraaf voorzien’ in geparapheerd [1575; Stall.]. Ontleend aan Frans parapher ‘van een paraaf voorzien’ [1497; TLF], afleiding van paraphe ‘verkorte handtekening’, zie hierboven.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

paraaf [handtekening uit beginletters van naam] {1843} < frans paraphe [idem] < middeleeuws latijn paraphus, samengetrokken uit paragraphus (vgl. paragraaf).

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

paraaf znw. m. < fra. paraphe ‘verkorte handtekening; krul, versiering’, in de 15de eeuw nog in de bet. van paragraaf, is een vervorming van paragraaf.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

paraaf znw. Uit fr. parafe; vervormd uit gr. paragraphḗ of parágraphos “bijgeschreven teeken”. Ook elders ontleend.

C.B. van Haeringen (1936), Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Supplement, Den Haag

paraaf, schijnt een jonge ontl. te zijn, terwijl de afl. † parafe[e]ren (< fr. parapher) reeds in de 16e eeuw voorkomt; ouder-nnl. paraphure = ‘paraaf’.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

S.P.E. Boshoff en G.S. Nienaber (1967), Afrikaanse etimologieë, Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

paraaf: verk. naamtekening, voorletter(s); Ndl. paraaf (na Kil) uit Fr. paraphe, “krul by naamtekening; verk. naamtekening”, uit Ll. paraphus, i. d. 15e eeu nog verk. v. paragraphus, “paragraaf”, hieruit ww. paragrafeer (Gr. para-, “langsaan”, + graphein, “skrywe”).

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

paraaf (Frans paraphe)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

paraaf ‘handtekening uit beginletters van naam’ -> Indonesisch paraf ‘handtekening uit beginletters van naam’; Javaans parap ‘handtekening uit beginletters van naam’; Papiaments paraf ‘handtekening uit beginletters van naam’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

paraaf handtekening uit beginletters van naam 1824 [WEI] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut