Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

pagode - (boeddhistische tempel in China)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

pagode [boeddhistische tempel in China] {1631} < portugees pagoda < tamil pagavadi [huis van een godheid] < oudindisch bhagavati, vr. van bhagavat [goddelijk], van bhagaḥ [toedeler, heer], van bhajati [hij deelt toe].

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

pagode znw. v. ‘tempel in China, ook afgodsbeeld’ < port. pagoda dat ontstaan is eensdeels < prakrit bhagodī ‘goddelijk, heilig’ < oi. bhagavatī ‘goddelijk’, anderdeels < perz. butkädä ‘afgodentempel’ (van perz. but ‘afgodsbeeld’ + plaatsbepaling kädä); zie Lokotsch Nr. 373.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2007), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Supplement, Stellenbosch

pagoda s.nw. Ook pagode.
1. Boeddhistiese tempel of heiligdom met 'n bepaalde vorm. 2. Ornamentele nabootsing van 'n pagoda (pagoda 1) in 'n tuin of park.
In bet. 1 uit Ndl. pagode (1631). In bet. 2 uit Eng. pagoda (1789).
Ndl. pagode en Eng. pagoda uit Port. pagoda 'godebeeld, godetempel'. Deur hulle ontdekkingsreise het die Port. eerste met die Oosterse konsepte en woorde kennis gemaak en na die Weste versprei. Port. pagoda volgens sommige 'n kontaminasie van Persies butkada 'afgodetempel' en Prakrit bhagodi 'goddelik, heilig', en volgens ander uit Tamil pagavadi 'huis van 'n godheid'.
D. Pagode, Fr. pagode, It. pagodo.

S.P.E. Boshoff en G.S. Nienaber (1967), Afrikaanse etimologieë, Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

pagoda: Oosterse tempel; Ndl. (17e/18e eeu) pagode, Eng. pagoda/pagode, Hd. en Fr. pagode, It. pagodo, Port. pagoda/pagode (wsk. skakel v. Ndl.); vlgs. sommige kontamv. v. Pers. butkada (uit but, “afgodsbeeld”, en kada, “huis”) en Pra. bhagodi, “goddelik, heilig” (Lok s.v. butkädä).

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

pagode (Portugees pagode)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

pagode ‘boeddhistische tempel’ -> Indonesisch pagoda ‘boeddhistische tempel’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

pagode boeddhistische tempel in China 1596 [Linschoten in Onze Taal 1997, 220] <Portugees

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal